In het kort

  • Zorg is zelden het werk van één organisatie. Netwerken en ketens verbinden partijen die samen één zorgtraject dragen.
  • De kern van samenwerking is dat de juiste informatie op het juiste moment bij de juiste persoon is.
  • De Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) verplicht zorgaanbieders om zorggegevens elektronisch uit te wisselen.
  • Een netwerk heeft digitale voorzieningen nodig die voor alle partners werken, zonder dat partners hun eigen systemen hoeven te vervangen.

Wat is een zorgnetwerk of ketenorganisatie?

Een zorgnetwerk of ketenorganisatie is een samenwerking van zorgpartijen rond een bepaalde groep patiënten of een bepaald zorgtraject. Denk aan een coöperatie van huisartsen, een regionaal netwerk rond een aandoening of een keten waarin eerste en tweede lijn samenwerken. Wie precies meedoet en hoe het is georganiseerd, verschilt per netwerk.

Wat netwerken delen, is de gedachte dat patiënten beter geholpen zijn als partijen niet los van elkaar werken. Een voorbeeld uit de geboortezorg vindt u in integrale geboortezorg: samenwerking.

Waarom is samenwerking in de zorg nodig?

Goede zorg vraagt volgens het Zorginstituut Nederland dat zorgprofessionals toegang hebben tot complete en actuele gegevens van patiënten. Een zorgprofessional en de patiënt moeten op het juiste moment de juiste informatie hebben. Dat kan alleen als gegevens beschikbaar zijn tussen zorgprofessionals, zowel binnen de eigen organisatie als daarbuiten.

Data voor gezondheid beschrijft het alledaagse probleem: een dossier wordt overgetypt of een patiënt moet meerdere keren zijn situatie uitleggen. Elektronisch uitwisselen kan informatie sneller en met minder kans op fouten van de ene zorgaanbieder naar de andere brengen.

Wat is de Wegiz en wat regelt die?

Sinds 1 juli 2023 geldt de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz). Dit betekent volgens het Zorginstituut dat zorgaanbieders wettelijk worden verplicht om zorggegevens elektronisch uit te wisselen. In de wet vormen de afspraken in kwaliteitsstandaarden het fundament voor de uitwisseling. Zorgprofessionals, patiënten of cliënten en zorgverzekeraars maken daarin afspraken over wat goede zorg is en welke informatie wanneer wordt uitgewisseld.

Welke uitwisselingen prioriteit hebben, staat in de Meerjarenagenda Wegiz die het ministerie van VWS met partijen uit de zorg heeft opgesteld. Meer over dit kader leest u in digitale gegevensuitwisseling in de zorg.

Wat betekent dit voor een netwerk?

Een netwerk bestaat vaak uit partners met verschillende systemen. Elke huisartsenpraktijk, apotheek of ziekenhuis heeft zijn eigen software. Een gedeelde voorziening moet daarom met meerdere systemen kunnen werken. Data voor gezondheid stelt dat de normen voor uitwisselingen afspraken over taal en techniek bevatten, die ICT-leveranciers moeten inbouwen in hun systemen.

Voor een netwerk betekent dit: kies voorzieningen die aansluiten op die afspraken, en vraag leveranciers hoe zij ermee omgaan. Wat precies van u en uw partners wordt verwacht, hangt af van de uitwisselingen waar u mee te maken hebt.

Welke digitale voorzieningen komen in netwerken voor?

Netwerken gebruiken in de praktijk een aantal soorten voorzieningen. Welke daarvan voor u passen, hangt af van uw samenwerking.

  • Een gezamenlijke website: voor patiënten en voor partners, met uitleg over het netwerk en de zorgtrajecten.
  • Een partnerportaal: een beveiligde plek waar partners informatie delen, afspraken inzien of samenwerken.
  • Aanmelding en doorverwijzing: een gestructureerde manier om patiënten aan te melden bij de juiste partner.
  • Koppelingen: verbindingen tussen systemen van partners, zodat gegevens niet worden overgetypt.
  • Rapportage: inzicht in wat het netwerk doet, zonder dat gevoelige gegevens onnodig worden gedeeld.

Hoe verhoudt zich dit tot het zorgstelsel?

Een netwerk of keten werkt binnen het bredere Nederlandse zorgstelsel. De overheid bepaalt het basispakket, zorgverzekeraars voeren de Zorgverzekeringswet uit en kopen zorg in, en zorgaanbieders leveren de zorg. Een netwerk kan daar op verschillende manieren mee verbonden zijn. Hoe dat in uw geval werkt, hangt af van de afspraken die u maakt. Zie het zorgstelsel van Nederland uitgelegd voor de basis.

Wat zijn de lastige punten van samenwerking?

Samenwerken is minder eenvoudig dan het klinkt. Veelvoorkomende uitdagingen zijn:

  • Verschillende systemen: elke partner heeft eigen software en eigen afspraken.
  • Verschillende belangen: partijen kunnen concurrenten zijn en willen niet alles delen.
  • Wie is verantwoordelijk: bij gedeelde gegevens moet duidelijk zijn wie waarvoor zorgt.
  • Verschillende digitale vaardigheid: niet elke partner kan dezelfde omgeving gebruiken.
  • Geld en eigenaarschap: wie betaalt voor een gedeelde voorziening en wie beheert die?

Digitale oplossingen kunnen helpen, maar lossen niet op wat in de afspraken niet is geregeld. Eerst afspraken, dan techniek.

Welke vormen van samenwerking zijn er?

Netwerken verschillen sterk in hoe ze zijn georganiseerd. Sommige zijn een juridische samenwerking met een eigen organisatie, andere een losser verband rond een zorgtraject. Soms draait het om één regio, soms om één aandoening. Een keten loopt van de ene zorgvorm naar de volgende, bijvoorbeeld van eerste naar tweede lijn, zoals dat ook in de geboortezorg gebeurt.

Voor de digitale kant maakt dat verschil. Een los verband heeft genoeg aan een gezamenlijke website en duidelijke afspraken. Een netwerk met veel gegevensuitwisseling heeft een beveiligde omgeving en koppelingen nodig. Begin daarom bij wat uw samenwerking nu echt vraagt, niet bij wat technisch mogelijk is.

Welke rol heeft de patiënt in een keten?

De patiënt is de rode draad in een keten. Zonder goede overdracht moet een patiënt zijn verhaal meerdere keren vertellen, zoals Data voor gezondheid beschrijft. Een netwerk dat de patiënt centraal zet, vraagt zich bij elke digitale keuze af: wordt het voor de patiënt duidelijker, veiliger en makkelijker?

Denk aan een website die in gewone taal uitlegt wie wat doet in het zorgtraject, of een afsprakenoverzicht dat niet per partner anders eruitziet. Dat is geen grote techniek, maar het maakt een netwerk voor patiënten begrijpelijk.

Waar vindt u meer over privacy en praktijk?

Privacy is bij gegevens delen tussen partijen een hoofdthema. Lees privacy en veiligheid in zorgnetwerken. Wilt u weten hoe u een gedeelde voorziening laat bouwen, lees dan een samenwerkingsplatform laten maken voor een zorgnetwerk. Een overzicht van de sector staat op zorgnetwerken en ketenorganisaties.

Tot slot

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch of zorginhoudelijk advies. Wat voor uw netwerk geldt, hangt af van uw partners en de zorg die u levert. Wilt u verkennen wat een gedeelde digitale omgeving voor uw netwerk kan betekenen? Lees over onze websites en webapps of plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Wat is de Wegiz?

De Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg. Sinds 1 juli 2023 worden zorgaanbieders wettelijk verplicht om zorggegevens elektronisch uit te wisselen, volgens het Zorginstituut Nederland. Welke uitwisselingen prioriteit hebben, staat in de Meerjarenagenda Wegiz.

Waarom is gegevensuitwisseling in een zorgnetwerk belangrijk?

Zorgprofessionals hebben volgens het Zorginstituut complete en actuele gegevens nodig om goede zorg te leveren. Zonder uitwisseling worden dossiers overgetypt of moeten patiënten hun verhaal meerdere keren vertellen.

Moeten alle partners in een netwerk dezelfde software gebruiken?

Niet per se. Partners hebben vaak eigen systemen. Een gedeelde voorziening moet daarom met meerdere systemen kunnen werken en aansluiten op de afspraken over taal en techniek in de normen voor gegevensuitwisseling.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.