In het kort
- Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens en daarom extra beschermd.
- Delen tussen partners vraagt om duidelijke afspraken: wie ziet wat, voor welk doel en op welke grondslag.
- Een gedeelde digitale omgeving moet rechten per rol, logging en sterke inlog hebben.
- Welke regels en normen voor uw netwerk gelden, hangt af van uw partners en uw situatie. Laat dat beoordelen door een jurist of functionaris voor gegevensbescherming.
Waarom is gegevens delen in een netwerk extra gevoelig?
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze zijn extra beschermd en organisaties moeten er goed mee omgaan.
In een netwerk komt daar iets bij: meerdere organisaties hebben met dezelfde gegevens te maken. Dan is het niet vanzelfsprekend wie waarvoor verantwoordelijk is, wie wat mag zien en wat er gebeurt als iets misgaat. Dit hoort in de afspraken tussen partners te staan, voordat u iets bouwt. Een algemene uitleg over samenwerking vindt u in zorgnetwerken en ketenorganisaties: samenwerking uitgelegd.
Wat is het verschil tussen delen en uitwisselen?
Delen betekent dat meerdere partijen toegang hebben tot dezelfde informatie, bijvoorbeeld in een gezamenlijk portaal. Uitwisselen betekent dat gegevens van het ene systeem naar het andere gaan. De Wegiz gaat over het tweede: zorgaanbieders worden volgens het Zorginstituut verplicht om zorggegevens elektronisch uit te wisselen.
Beide hebben eigen aandachtspunten. Bij delen in één omgeving is de vraag wie waarbij mag. Bij uitwisselen tussen systemen is de vraag hoe de gegevens onderweg beschermd zijn en of beide kanten dezelfde afspraken volgen.
Wat betekenen de afspraken over taal en techniek?
Data voor gezondheid beschrijft dat de normen voor uitwisselingen afspraken over taal en techniek bevatten. ICT-leveranciers moeten deze afspraken inbouwen in hun systemen. Voor een netwerk betekent dit dat u bij de keuze van een voorziening kunt vragen hoe de leverancier met deze normen omgaat.
Welke normen op uw uitwisseling van toepassing zijn, kunt u het best checken bij het ministerie, in de Meerjarenagenda Wegiz en bij uw leveranciers.
Welke maatregelen horen bij een gedeelde omgeving?
Voor een gedeeld portaal of platform zijn de volgende onderdelen gebruikelijk. Welke u nodig hebt, hangt af van het soort gegevens en de partners.
- Sterke authenticatie: inloggen met meer dan alleen een wachtwoord.
- Rechten per rol en per partner: een zorgverlener ziet wat nodig is voor zijn taak, een andere partner ziet niet alles.
- Logging: achteraf kunnen zien wie wat heeft bekeken of gewijzigd.
- Versleuteling: onderweg en in opslag.
- Scheiding van gegevens: gegevens van partners zijn niet onbedoeld voor anderen zichtbaar.
- Beheer: updates, monitoring en een plan voor wat te doen bij een incident.
Welke beveiligingseisen voor uw netwerk gelden, en welke uw partners aan een gedeelde omgeving stellen, hangt af van de rol van de partij. Vraag het aan uw partners en uw beveiligingsadviseur.
Welke rol heeft de patiënt?
Patiënten en cliënten zijn de eigenaar van hun verhaal. Data voor gezondheid wijst erop dat elektronische uitwisseling het voor de patiënt veiliger en makkelijker maakt, omdat informatie niet steeds opnieuw hoeft te worden verteld. Voor een netwerk is het goed om uit te leggen aan patiënten wat er met hun gegevens gebeurt, in gewone taal, op het moment dat het relevant is.
Het hangt af van de situatie op welke grondslag gegevens worden gedeeld, bijvoorbeeld toestemming of een andere grondslag. Dat is een vraag voor een jurist. Leg het resultaat vast en laat het terugkomen in de website en formulieren.
Hoe gaat u om met communicatie met patiënten?
Mensen kiezen graag het gemak van e-mail of chat, maar dat is niet altijd veilig voor gezondheidsinformatie. Een beveiligde omgeving met inlog is vaak beter dan gewone e-mail met bijlagen. Wat voor uw netwerk past, bespreekt u met uw functionaris voor gegevensbescherming. Zorg in elk geval dat patiënten weten welk kanaal ze moeten gebruiken en waarom.
Wat betekent toegankelijkheid voor een netwerk?
Een gezamenlijke website of portaal wordt gebruikt door patiënten en door professionals, jong en oud, met en zonder beperking. Digitoegankelijk legt uit dat overheidsorganisaties hun websites en apps toegankelijk moeten maken en houden. Voor andere organisaties kan een andere wet of norm gelden, wat afhangt van uw situatie. Veelgebruikte richtlijnen heten WCAG: zij gaan over contrast, bediening met toetsenbord, duidelijke kopjes en begrijpelijke taal.
Hoe houdt u afspraken tussen partners levend?
Afspraken over gegevens delen werken alleen als alle partners ze blijven kennen. Spreek af wie het aanspreekpunt is voor privacyvragen, hoe nieuwe medewerkers worden geïnformeerd en wanneer u de afspraken samen nalopt. Leg ook vast wie toegang heeft tot welke gedeelde gegevens en wat er gebeurt als een partij het netwerk verlaat.
Wat gebeurt er bij een incident?
Ook met goede maatregelen kan iets misgaan: een verkeerd verstuurd bericht, een gehackt account of een fout in een koppeling. In een netwerk is dan snel onduidelijk wie moet handelen. Spreek daarom vooraf af wie een incident ontvangt, wie het onderzoekt en wie partners en betrokkenen informeert. Wat de wet vraagt bij een datalek, bespreekt u met uw functionaris voor gegevensbescherming.
Zorgvuldig inrichten, vastleggen en oefenen is meer dan een formaliteit. Een digitale omgeving met logging maakt het makkelijker om te zien wat er is gebeurd.
Hoe houdt u het beheersbaar?
Veiligheid is geen eenmalig project. Plan vaste momenten om rechten na te lopen: zijn er medewerkers vertrokken, partners gestopt of rollen veranderd? Houd een overzicht bij van welke systemen gegevens delen en met wie. Zie beheer en doorontwikkeling voor wat dat in de praktijk inhoudt.
Wat doet een ontwikkelpartner hierin?
Een ontwikkelpartner zorgt voor ontwerp en techniek: rechten, logging, koppelingen en beheer. De juridische keuzes, zoals wie verwerkingsverantwoordelijke is en op welke grondslag gegevens worden gedeeld, blijven bij uw netwerk en uw adviseurs. ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Meer over koppelingen leest u bij backend en integraties. Praktische stappen staan in een samenwerkingsplatform laten maken voor een zorgnetwerk. Een overzicht van de sector vindt u op zorgnetwerken en ketenorganisaties.
Tot slot
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Welke regels voor uw netwerk gelden, hangt af van uw partners en de gegevens die u deelt. Wilt u de digitale kant bespreken? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Zijn gezondheidsgegevens bijzondere persoonsgegevens?
Ja. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze zijn extra beschermd en organisaties moeten er goed mee omgaan.
Wat is het verschil tussen gegevens delen en uitwisselen?
Bij delen hebben meerdere partijen toegang tot dezelfde omgeving. Bij uitwisselen gaan gegevens van het ene systeem naar het andere. De Wegiz gaat over het elektronisch uitwisselen van zorggegevens tussen zorgaanbieders.
Welke maatregelen horen bij een gedeeld portaal?
Gebruikelijk zijn sterke inlog, rechten per rol en per partner, logging, versleuteling, scheiding van gegevens en goed beheer. Welke u precies nodig hebt, hangt af van de gegevens en de partners in uw netwerk.

