In het kort
- In Nederland begeleidt meestal een verloskundige de zwangerschap, de bevalling en de kraamtijd bij een gezonde zwangere.
- Zorg in de wijk heet eerste lijn. Zorg in het ziekenhuis, met een gynaecoloog, heet tweede lijn.
- Bij extra risico's wordt de zorg overgedragen of gedeeld tussen eerste en tweede lijn.
- Landelijke afspraken over de inhoud van de zorg staan in de Zorgstandaard Integrale Geboortezorg.
Wat is geboortezorg?
Geboortezorg is alle zorg rond zwangerschap, bevalling en de eerste periode na de geboorte. Het begint bij een kinderwens, loopt door de zwangerschap en bevalling en eindigt zes weken na de geboorte met een nacontrole. Het doel is een zo gezond mogelijke start voor moeder en kind. Een persoonlijke band met de zorgverlener hoort daar nadrukkelijk bij.
De verloskundige als vaste begeleider
Een verloskundige is een medisch zorgverlener die een zwangere begeleidt tijdens zwangerschap, bevalling en kraamtijd. Alle verloskundigen in Nederland hebben de vierjarige hbo-opleiding Verloskunde afgerond en zijn BIG-geregistreerd, zodat het beroep beschermd is. De meeste verloskundigen werken in een groepspraktijk, met afwisselend spreekuur en dienst.
Een verloskundige controleert bijvoorbeeld de bloeddruk, luistert naar het hartje van de baby, geeft voorlichting en schat in of de zwangerschap gezond verloopt. Wie een kinderwens heeft, kan bij de meeste praktijken al terecht voor preconceptiezorg.
Eerste lijn en tweede lijn
Nederland kent een onderscheid tussen eerstelijns en tweedelijns verloskundige zorg.
- Eerste lijn: verloskundigen in een praktijk in de wijk begeleiden vooral gezonde zwangerschappen en bevallingen, thuis, in een geboortecentrum of in het ziekenhuis.
- Tweede lijn: in het ziekenhuis werken klinisch verloskundigen en gynaecologen samen. Zij begeleiden zwangerschappen waarbij een grotere kans op problemen is, bijvoorbeeld bij diabetes of een hoge bloeddruk.
Ontstaat er een reden voor extra zorg, dan draagt de eerste lijn de zorg over aan de tweede lijn, of delen ze de zorg. Dat laatste heet shared care. Een zwangere mag in Nederland kiezen waar zij wil bevallen.
De kraamtijd
Na de bevalling komt de verloskundige nog enkele keren thuis. Samen met de kraamverzorgende bespreekt zij hoe het gaat met moeder en baby. Zes weken na de bevalling volgt een nacontrole in de praktijk. Daarmee sluit de kraamtijd af.
Waarom samenwerking zo belangrijk is
Bij geboortezorg zijn veel partijen betrokken: verloskundigenpraktijken, ziekenhuizen, kraamzorgorganisaties, huisartsen, jeugdartsen en kinderartsen. Wat een zwangere hoort en te zien krijgt, moet op elkaar aansluiten. Daarom zijn er landelijke afspraken gemaakt, vastgelegd in de Zorgstandaard Integrale Geboortezorg. Die beschrijft voor elke fase de zorg die iedere zwangere en kraamvrouw behoort te krijgen, ongeacht wie die zorg verleent. Lees meer in ons artikel over integrale geboortezorg.
Wat dit voor jou betekent
Bij een zwangerschap meld je je aan bij een verloskundigenpraktijk. Let bij de keuze op de afstand, de grootte en drukte van de praktijk en op of de manier van werken bij je past. Heb je medische vragen, dan ga je altijd naar je eigen zorgverlener. Deze pagina is algemene informatie en geen zorgadvies.
Veelgestelde vragen
Wat is geboortezorg?
Alle zorg rond zwangerschap, bevalling en de eerste weken na de geboorte, van preconceptiezorg tot de nacontrole zes weken na de bevalling.
Wie begeleidt een zwangerschap in Nederland?
Bij een gezonde zwangerschap meestal een verloskundige. Bij extra risico's is ook een gynaecoloog of klinisch verloskundige betrokken.
Wat is het verschil tussen eerste en tweede lijn?
De eerste lijn is zorg in de wijk, bijvoorbeeld in een verloskundigenpraktijk. De tweede lijn is zorg in het ziekenhuis, met gynaecologen en klinisch verloskundigen.
Mag ik zelf kiezen waar ik bevallen wil?
Ja. In Nederland kiest een zwangere zelf of zij thuis, in een geboortecentrum of in het ziekenhuis bevalt, in overleg met de verloskundige.
Wat is shared care?
Dat is gedeelde zorg. De eerstelijns verloskundige blijft betrokken terwijl ook de tweede lijn extra zorg verleent.
