In het kort

  • Gemeenten zijn verantwoordelijk voor jeugdhulp (Jeugdwet) en maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
  • Zorgkantoren organiseren de langdurige zorg voor mensen met een indicatie uit de Wet langdurige zorg (Wlz). Het CIZ stelt die indicatie vast.
  • Voor inwoners is het soms lastig te weten waar ze moeten zijn. Heldere digitale informatie helpt.
  • Voor gemeenten en zorgkantoren draait digitaal om loketten, aanvraagroutes, informatie en veilige samenwerking met aanbieders.

Wat doet een gemeente in de zorg en ondersteuning?

Een gemeente voert wetten uit waarmee inwoners ondersteuning of hulp krijgen dichtbij huis. Twee belangrijke wetten zijn de Jeugdwet en de Wmo.

Volgens de Rijksoverheid zijn gemeenten verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van alle vormen van jeugdhulp. Ze organiseren ook jeugdbescherming en jeugdreclassering, maken een beleidsplan voor preventie en hulp en werken samen met onder meer onderwijs, politie en justitie.

Hoe werkt de Wmo bij een gemeente?

Bij de Wmo meldt een inwoner zich bij de gemeente. De Rijksoverheid beschrijft in de uitleg over ondersteuning van de gemeente vanuit de Wmo dat het Wmo-loket of het sociaal wijkteam informatie geeft en helpt bij de aanvraag. De gemeente doet onderzoek, meestal in een gesprek, en moet dat binnen zes weken na de melding doen.

De gemeente biedt maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen. Een maatwerkvoorziening is afgestemd op de situatie van de inwoner, zoals begeleiding of een woningaanpassing. Een algemene voorziening, zoals een boodschappendienst, is vrij toegankelijk. Een uitleg van de Wmo vanuit het perspectief van aanbieders vindt u in de Wmo uitgelegd.

Wat is een zorgkantoor?

Een zorgkantoor organiseert de langdurige zorg voor mensen die een Wlz-indicatie hebben. Op Zorgkantoor.nl staat dat de Wet langdurige zorg bedoeld is voor mensen die intensieve zorg nodig hebben, vaak voor de rest van hun leven. Het zorgkantoor sluit contracten met aanbieders van langdurige zorg, zodat iedereen met een indicatie de juiste zorg op de juiste plek krijgt.

Het gaat om zorg die dagelijks in de nabijheid nodig is vanwege een ziekte, aandoening of beperking. Die zorg kan komen uit de sectoren verpleging en verzorging, gehandicaptenzorg of geestelijke gezondheidszorg. Er zijn verschillende zorgkantoren verspreid over Nederland. Volgens Zorgkantoor.nl is de woonplaats van de cliënt bepalend voor welk zorgkantoor de zorg organiseert.

Wat doet het CIZ?

Het CIZ, het Centrum Indicatiestelling Zorg, onderzoekt of iemand recht heeft op langdurige zorg. Wie blijvend intensieve zorg nodig heeft, thuis of in een instelling, doet eerst een aanvraag bij het CIZ. Dat staat op de website van het CIZ.

Zodra iemand de indicatie heeft, helpt het zorgkantoor verder. Volgens Zorgkantoor.nl kijkt het zorgkantoor samen met de cliënt welke zorg het beste past, inventariseert het welke aanbieders er in de regio zijn en legt het uit wat het verschil is tussen zorg in natura en een persoonsgebonden budget. Het zorgkantoor regelt ook dat de zorg wordt betaald.

Waarin verschillen gemeenten en zorgkantoren?

Gemeenten en zorgkantoren werken onder verschillende wetten en voor verschillende situaties. In grote lijnen:

  • Gemeente (Jeugdwet, Wmo): hulp en ondersteuning dicht bij huis, voor jeugd en voor mensen die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te blijven.
  • Zorgkantoor (Wlz): langdurige, intensieve zorg na een indicatie van het CIZ.

Voor een inwoner lopen deze werelden soms in elkaar over. Iemand kan eerst ondersteuning van de gemeente krijgen en later een Wlz-indicatie nodig hebben. Een algemene uitleg van het stelsel vindt u in het Nederlandse zorgstelsel uitgelegd.

Wat komt er digitaal bij kijken?

Voor gemeenten en zorgkantoren komt digitaal samen in vier onderdelen:

  • Informatie: inwoners en professionals moeten kunnen vinden welke hulp bestaat en hoe ze die aanvragen.
  • Aanvraag en loket: een duidelijke route, ook voor mensen die digitaal minder vaardig zijn.
  • Samenwerking met aanbieders: afspraken over gegevens, contracten, terugkoppeling en verantwoording.
  • Veiligheid en privacy: de gegevens zijn vaak gevoelig, bijvoorbeeld over gezondheid of persoonlijke omstandigheden.

Wat privacy en toegankelijkheid betekenen voor deze organisaties, leest u in privacy en toegankelijkheid bij gemeenten en zorgkantoren. De praktische kant staat in digitale loketten en informatie verbeteren. Ook de kaders voor digitale gegevensuitwisseling in de zorg zijn relevant.

Waarom is een helder loket zo belangrijk?

Inwoners weten vaak niet welk loket bij hun vraag hoort. Regelhulp, de wegwijzer van de overheid, geeft daarom uitleg over jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning, thuiszorg, ggz en langdurige zorg. Een gemeente- of zorgkantoorwebsite die in gewone taal uitlegt wat u kunt verwachten, voorkomt telefoontjes en teleurstelling. Dat geldt zeker bij kwetsbare inwoners, die minder energie hebben om zelf uit te zoeken waar ze moeten zijn.

Welke andere partijen spelen mee?

Naast gemeenten en zorgkantoren zijn er meer partijen betrokken bij zorg en ondersteuning. Het is goed om ze te kennen, omdat digitale oplossingen vaak met meerdere van hen te maken hebben:

  • Zorgaanbieders en welzijnsorganisaties: zij leveren de zorg of ondersteuning en hebben contracten of afspraken met gemeenten en zorgkantoren.
  • Huisartsen en jeugdartsen: zij verwijzen en signaleren.
  • Cliëntondersteuners: onafhankelijke ondersteuners die inwoners helpen bij het regelen van zorg. Zowel de Wmo-uitleg van de Rijksoverheid als Zorgkantoor.nl noemt cliëntondersteuning.
  • Mantelzorgers: zij spelen vaak een grote rol thuis en hebben eigen vragen.
  • Zorgverzekeraars: zij vergoeden andere zorg, zoals zorg uit de Zorgverzekeringswet.

Wie een digitale dienst bouwt, moet weten met welke van deze partijen er gegevens of afspraken worden gedeeld. Dat bepaalt wat de dienst moet kunnen.

Wat verandert er in de tijd?

Regels, bedragen en werkwijzen in het sociaal domein veranderen regelmatig. De Rijksoverheid meldt bijvoorbeeld op haar pagina over zorg en ondersteuning thuis nieuws over de houdbaarheid van de Wmo. Voor digitale oplossingen betekent dit dat flexibiliteit waardevol is: een website of loket dat u gemakkelijk kunt aanpassen, kan veranderingen beter volgen dan een oplossing die vastzit aan één werkwijze. Controleer voor actuele regels altijd de officiële bronnen.

Hoe kan een ontwikkelpartner helpen?

ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Meer over dit veld staat op de pagina over gemeenten en zorgkantoren en bij advies en strategie.

Tot slot

Dit artikel geeft algemene informatie over de rollen van gemeenten en zorgkantoren en is geen juridisch, financieel of zorginhoudelijk advies. Regels kunnen veranderen en verschillen per situatie. Wilt u verkennen wat digitaal mogelijk is voor uw organisatie? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Waarvoor is de gemeente verantwoordelijk in de zorg en ondersteuning?

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor jeugdhulp onder de Jeugdwet en voor maatschappelijke ondersteuning onder de Wmo. Zij organiseren de toegang, doen onderzoek naar de situatie van inwoners en maken afspraken met aanbieders van hulp en ondersteuning.

Wat doet een zorgkantoor?

Een zorgkantoor organiseert langdurige zorg voor mensen met een Wlz-indicatie. Het kijkt samen met de cliënt welke zorg past, sluit contracten met zorgaanbieders, legt het verschil tussen zorg in natura en pgb uit en regelt dat de zorg wordt betaald.

Wie stelt vast of iemand recht heeft op langdurige zorg?

Het CIZ, het Centrum Indicatiestelling Zorg. Wie blijvend intensieve zorg nodig heeft, thuis of in een instelling, doet eerst een aanvraag bij het CIZ. Met een indicatie helpt het zorgkantoor daarna bij het organiseren van de zorg.

Welk zorgkantoor is voor mij verantwoordelijk?

Dat hangt af van uw woonplaats. Er zijn verschillende zorgkantoren verspreid over Nederland. Op Zorgkantoor.nl kunt u met uw postcode zien welk zorgkantoor voor uw regio klaarstaat.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.