In het kort
- Verlies rond de geboorte raakt ouders diep en vraagt om zorgvuldige, rustige communicatie van alle betrokkenen.
- Bij een levenloos geboren kind kunnen ouders aangifte doen. Het maakt niet uit hoe lang de zwangerschap duurde.
- Opname van het kind in de Basisregistratie Personen (BRP) is vrijwillig en kan ook later nog.
- Voor aanbieders van rouwzorg en nazorg is het digitale contact een onderdeel van die zorgvuldigheid.
Over welk soort verlies gaat het?
Dit artikel gaat over verlies rond de geboorte: een kindje dat levenloos ter wereld komt, of kort na de geboorte overlijdt. Ook een verlies eerder in de zwangerschap hoort bij dit onderwerp. Het is een van de zwaarste gebeurtenissen die ouders kunnen meemaken. Voor zorgverleners en aanbieders van nazorg betekent dit dat elk contact, ook een digitaal bericht, met veel zorg moet worden opgesteld.
We beschrijven hier vooral wat feitelijk te onderbouwen is: de regels rond aangifte en registratie, en wat dat betekent voor aanbieders. Over de manier waarop mensen rouwen en wat helpt, kunnen en willen we geen algemene uitspraken doen. Dat verschilt per persoon en hoort bij de professionals en naasten.
Hoe werkt aangifte bij een levenloos geboren kind?
De Rijksoverheid schrijft dat ouders van een kindje dat levenloos ter wereld is gekomen aangifte kunnen doen bij de gemeente waar het kindje levenloos is geboren. Het maakt daarbij niet uit hoe lang de zwangerschap heeft geduurd. De ambtenaar van de burgerlijke stand maakt dan een akte op: de akte van geboorte (levenloos). Volgens de Rijksoverheid is die akte een officiële erkenning dat het kindje ter wereld is gekomen. De akte komt in het overlijdensregister.
Ouders kiezen zelf welke achternaam het kindje krijgt: die van de vader, de moeder of een combinatie van beiden. Dat heeft geen gevolgen voor de naam van volgende kinderen.
Wat is de rol van registratie in de BRP?
Met een afschrift van de akte kunnen ouders hun levenloos geboren kindje laten inschrijven bij de gemeente waar zij wonen. Het kindje wordt dan geregistreerd in de Basisregistratie Personen (BRP). De Rijksoverheid benadrukt dat dit alleen op verzoek van de ouders gebeurt, dat het niet verplicht is en dat het ook later nog kan.
De beroepsvereniging van verloskundigen, de KNOV, beschrijft dat sinds 3 februari 2019 doodgeboren kinderen in de BRP kunnen worden opgenomen. Eerder moesten ouders na een zwangerschap van 24 weken of meer wel aangifte doen, maar werd het kindje niet in de registers opgenomen. Sinds de wetswijziging hebben ouders daarin een keuze. De KNOV meldt verder dat de gegevens over het kind alleen zichtbaar zijn voor de betreffende ouder(s) en de ambtenaar burgerzaken.
Wie helpt bij de verklaring?
Bij het doen van aangifte moet de aanvrager volgens de KNOV een geldig legitimatiebewijs hebben en een verklaring van een arts of verloskundige. Ook met terugwerkende kracht kan de akte worden opgemaakt, bij de gemeente waar het kind is geboren. Als een verloskundige het medisch dossier niet meer heeft, kan zij volgens de KNOV alsnog een verklaring opstellen, met vermelding dat het dossier ontbreekt en met wat zij nog wel weet.
Voor zorgaanbieders volgt hieruit dat gegevens soms jaren later nog opgevraagd kunnen worden. Dat raakt aan bewaartermijnen en dossierbeheer. Wat voor uw organisatie geldt, hangt af van uw rol en van de wet- en regelgeving. Laat u daarover adviseren.
Welke zorg en nazorg is er?
De zorg bij verlies is breed. Betrokken kunnen zijn: de verloskundige, het ziekenhuis, de huisarts, de kraamzorg, de jeugdgezondheidszorg en aanbieders van rouwbegeleiding of psychologische hulp. Elk van hen heeft een eigen rol. Het is belangrijk dat zij weten van elkaars betrokkenheid en dat ouders niet steeds opnieuw hun verhaal hoeven te doen.
Een voorbeeld: een jeugdgezondheidszorgorganisatie die een uitnodiging verstuurt voor een controle van een kind dat niet leeft, doet ouders pijn. Goede afstemming en actuele gegevens voorkomen dat. Wat afstemming tussen organisaties vraagt, komt aan bod in integrale geboortezorg en samenwerking.
Wat vragen ouders van aanbieders?
Ouders die een verlies meemaken, hebben vaak behoefte aan erkenning, duidelijkheid en rust. Dat vertaalt zich in praktische wensen: niet steeds hun verhaal opnieuw hoeven vertellen, een vaste contactpersoon, en informatie die zij in hun eigen tempo kunnen lezen. Deze wensen verschillen per gezin. Een aanbieder doet er goed aan om te vragen wat iemand zelf prettig vindt, in plaats van aan te nemen wat past.
Voor naasten zoals partners, grootouders en broers en zussen geldt dat ook. Zij rouwen mee en zoeken soms zelf hulp. Een website die hen ook welkom heet, bereikt meer mensen.
Wat betekent dit digitaal?
Voor aanbieders van rouwzorg en nazorg komt het neer op een paar uitgangspunten:
- Rust: een website met duidelijke, niet opdringerige taal en zonder reclame of afleiding.
- Vindbaarheid: ouders en naasten moeten uw aanbod kunnen vinden, ook middenin de nacht.
- Eenvoudige aanmelding: zo kort mogelijk, met alleen de gegevens die nodig zijn.
- Zorgvuldige berichten: geautomatiseerde berichten, zoals herinneringen en mailings, moeten niet per ongeluk de verkeerde persoon of het verkeerde moment raken.
- Privacy: gegevens over verlies en gezondheid zijn gevoelig. Meer daarover leest u in privacy en veiligheid bij verlies en rouw.
Hoe zit het met automatische berichten?
Een van de lastigste punten is automatisering. Systemen sturen herinneringen, nieuwsbrieven en uitnodigingen. Na een verlies kan een verkeerd bericht veel kwaad doen. Zorg dat uw systemen een duidelijke manier hebben om communicatie stop te zetten of te wijzigen, en dat medewerkers weten hoe dat werkt. Dit is een organisatievraag en een technische vraag tegelijk.
Hoe kijkt ZORGEMA naar deze sector?
ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Wat dat voor uw organisatie kan betekenen, leest u op de pagina over verlies en rouw. Over de praktijk van een digitaal traject schreven we een praktische gids voor aanbieders. Voor een beeld van de bredere keten kunt u ook Geboortezorg in Nederland lezen. De dienst advies en strategie is een goed beginpunt als u nog zoekt naar de juiste richting.
Tot slot
Dit artikel is algemene informatie en geen medisch, juridisch of financieel advies. Voor uw persoonlijke situatie kunt u terecht bij uw huisarts, verloskundige of de gemeente. Wilt u als aanbieder bespreken hoe uw digitale communicatie zorgvuldiger kan? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Moet ik aangifte doen van een levenloos geboren kind?
De Rijksoverheid beschrijft dat ouders aangifte kunnen doen bij de gemeente waar het kindje levenloos is geboren, ongeacht de duur van de zwangerschap. De KNOV meldt dat ouders sinds 3 februari 2019 een keuze hebben over opname in de BRP. Vraag bij twijfel informatie aan de gemeente.
Wat is een akte van geboorte (levenloos)?
Volgens de Rijksoverheid is dat de akte die de ambtenaar van de burgerlijke stand opmaakt na aangifte. Ze is een officiële erkenning dat het kindje ter wereld is gekomen en komt in het overlijdensregister. Ouders mogen de achternaam van het kindje kiezen.
Kan registratie ook later nog?
Ja. De Rijksoverheid meldt dat inschrijving in de BRP niet verplicht is en ook later kan. De KNOV beschrijft dat de akte ook met terugwerkende kracht kan worden opgemaakt, met een geldig legitimatiebewijs en een verklaring van een arts of verloskundige.
Wat kan een aanbieder van rouwzorg digitaal doen?
Zorg voor een rustige, duidelijke website, een korte en veilige aanmeldroute en zorgvuldige communicatie. Zorg ook dat geautomatiseerde berichten kunnen worden gestopt of aangepast, zodat een herinnering of mailing ouders niet onnodig raakt. Privacy en beveiliging vragen extra aandacht.
