In het kort

  • Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens en extra beschermd door de AVG.
  • Bij verlies rond de geboorte komen gevoelige gegevens over ouders en over het kind samen.
  • Een DPIA en een functionaris gegevensbescherming kunnen verplicht zijn bij grootschalige verwerking. Wat voor u geldt, hangt af van uw situatie.
  • Zorgvuldige communicatie is ook een privacykwestie: een verkeerd bericht op een verkeerd moment kan veel pijn doen.

Waarom is privacy bij verlies zo belangrijk?

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Rond verlies komt daar nog iets bij. Het gaat om een gebeurtenis die ouders vaak niet breed willen delen. Wie een dossier of aanmelding opent, ziet in een oogopslag wat er is gebeurd.

Voor een aanbieder betekent dit dat u extra moet nadenken over wie toegang heeft, welke gegevens u vraagt en hoe u ouders benadert.

Welke gegevens ontstaan er bij een aanmelding?

Bij een aanmelding voor rouwbegeleiding of nazorg kunnen verschillende gegevens ontstaan:

  • Contactgegevens van de ouder of naaste.
  • Gegevens over wat er gebeurd is, soms met datum en zorgverlener.
  • Gegevens over hoe iemand zich voelt en wat hij of zij zoekt.
  • Gegevens over een partner, andere kinderen of familie.

Niet al deze gegevens heeft u in de eerste stap nodig. Een korte aanmelding die vraagt om de contactgegevens en een voorkeur voor contact, kan volstaan. Verdere gegevens bespreekt u dan in het gesprek.

Wat zegt de AP over verplichtingen?

Volgens de AP staat in de AVG en in zorgwetgeving duidelijk aan welke extra regels zorgaanbieders moeten voldoen bij het verwerken van gezondheidsgegevens. De AP noemt regels over beveiliging en over het delen van gegevens binnen de zorg of met derden. Als voorbeelden van verplichtingen noemt de AP:

  • Een data protection impact assessment (DPIA) bij grootschalige verwerking van gezondheidsgegevens.
  • Het aanstellen van een functionaris gegevensbescherming (FG).

Of u hieraan moet voldoen, hangt af van uw organisatie. Een kleine praktijk heeft een andere positie dan een grote zorginstelling. Een privacy-deskundige kan dat voor u vaststellen.

Hoe beveiligt u gegevens in de praktijk?

Beveiliging bestaat uit technische en organisatorische maatregelen. Enkele onderwerpen die u met een ontwikkelpartner of leverancier bespreekt:

  • Wie mag welke gegevens zien, en wordt dat vastgelegd?
  • Hoe loggen gebruikers in, en is een tweede stap mogelijk?
  • Hoe worden gegevens opgeslagen en verzonden?
  • Wat gebeurt er bij een incident, en wie meldt wat aan wie?

Vraag een partij hoe toegang tot gegevens wordt beperkt en vastgelegd en hoe gegevens worden versleuteld. Wilt u uw gegevens in de cloud onderbrengen, dan heeft de AP een praktijkgids over gezondheidsgegevens in de cloud gepubliceerd.

Hoe voorkomt u pijnlijke berichten?

Een bijzonder punt bij verlies is de communicatie. Een mailing met babytips, een herinnering voor een afspraak voor het kind of een uitnodiging voor een bijeenkomst voor ouders met een pasgeborene kan ouders hard raken. Dat is geen wettelijk vraagstuk alleen, maar het heeft wel te maken met doelbinding en juiste gegevens.

Praktische maatregelen:

  • Zorg dat gegevens actueel zijn en dat een verlies snel in alle relevante systemen zichtbaar is voor de juiste medewerkers.
  • Bied een eenvoudige manier om berichten te beperken of stop te zetten.
  • Maak geen berichten die verraden waar het over gaat, in een e-mailonderwerp of een pushmelding.
  • Test uw geautomatiseerde berichten met de vraag: wat als de ontvanger net iets verloren heeft?

Hoe zit het met toestemming en andere grondslagen?

Bijzondere persoonsgegevens mogen volgens de AP in beginsel niet worden verwerkt, tenzij een uitzondering geldt. Voor zorgverleners bestaat een uitzondering voor gegevens die nodig zijn voor een goede behandeling of verzorging. Voor andere doelen, zoals een nieuwsbrief, geldt iets anders. Houd die doelen dus gescheiden en leg vast waarvoor u gegevens gebruikt. De precieze juridische invulling hangt af van uw situatie en hoort bij een jurist of FG.

Hoe lang bewaart u gegevens?

Een lastige vraag is de bewaartermijn. De KNOV beschrijft dat ouders de akte van geboorte (levenloos) ook jaren later nog kunnen laten opmaken en dat daarvoor een verklaring van een arts of verloskundige nodig is. Dat laat zien dat dossiergegevens lang van belang kunnen blijven. Aan de andere kant mag u gegevens niet langer bewaren dan nodig. Welke termijn voor uw organisatie past, hangt af van uw rol en van de geldende regels. Leg uw keuze vast en laat die beoordelen door een deskundige.

Wie mag wat zien binnen uw organisatie?

Toegang tot gegevens hoort beperkt te zijn tot wie ze nodig heeft voor zijn of haar taak. Dat geldt in het bijzonder voor dossiers rond verlies. Een medewerker bij de administratie hoeft niet te weten wat er gebeurd is, alleen dat contact op een bepaalde manier moet verlopen. Rollen en rechten in een systeem helpen om dat te regelen, net als logging van wie wat heeft ingezien.

Wat betekent toegankelijkheid?

Mensen die rouwen hebben soms weinig concentratie en energie. Een toegankelijke website met heldere taal, goede contrasten, een logische opbouw en bruikbaarheid met toetsenbord en schermlezer helpt iedereen. De internationale richtlijnen heten WCAG. Of u eraan moet voldoen, hangt van uw situatie af. Als uitgangspunt is het verstandig.

Wat kunt u nu al doen?

Breng in kaart waar gegevens binnenkomen, wie ze ziet en wat u ermee doet. Controleer uw automatische berichten. Lees uw privacyverklaring. Meer over de bredere context leest u in verlies en rouw rond de geboorte en in digitale gegevensuitwisseling in de zorg. Bij het bouwen van een veilig platform helpt de dienst websites en webapps. Voor praktische stappen leest u een website laten maken voor verlies en rouwzorg. Algemene informatie over de sector vindt u op de pagina verlies en rouw.

Tot slot

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch, medisch of financieel advies. Voor uw eigen situatie raadpleegt u een privacy-deskundige of uw functionaris gegevensbescherming. Wilt u bespreken hoe uw communicatie en systemen zorgvuldiger kunnen? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Zijn gegevens rond verlies bijzondere persoonsgegevens?

Gegevens over gezondheid zijn volgens de Autoriteit Persoonsgegevens bijzondere persoonsgegevens en extra beschermd door de AVG. Gegevens rond verlies en rouw kunnen daaronder vallen, bijvoorbeeld als ze iets zeggen over gezondheid. Laat uw situatie beoordelen door een privacy-deskundige.

Heb ik een functionaris gegevensbescherming nodig?

De AP noemt het aanstellen van een functionaris gegevensbescherming als verplichting in bepaalde gevallen, onder meer bij grootschalige verwerking van gezondheidsgegevens. Of dat voor u geldt, hangt af van de omvang en aard van uw verwerkingen. Een privacy-deskundige kan dat vaststellen.

Hoe voorkom ik dat ouders een pijnlijk bericht krijgen?

Zorg dat gegevens actueel zijn in alle systemen, bied een eenvoudige manier om berichten te stoppen en test geautomatiseerde berichten vanuit het perspectief van iemand die net iets verloren heeft. Gebruik ook geen onderwerpregels of meldingen die verraden waarover het bericht gaat.

Waar moet ik op letten bij cloudgebruik?

De AP heeft een praktijkgids over gezondheidsgegevens in de cloud gepubliceerd. Daarin is aandacht voor onder meer de plaats waar gegevens worden verwerkt. Bespreek met uw leverancier waar en hoe gegevens worden opgeslagen en maak schriftelijke afspraken, bij voorkeur met juridisch advies.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.