In het kort
- Gegevens over psychische gezondheid zijn gezondheidsgegevens en dus bijzondere persoonsgegevens met extra bescherming.
- Zorgaanbieders die gegevens verwerken in een zorginformatiesysteem moeten volgens de IGJ hun informatiebeveiliging aantoonbaar op orde hebben.
- Vertrouwelijkheid begint al bij het eerste contact: een aanmeldformulier of chatvenster kan gevoelige informatie bevatten.
- Welke eisen precies gelden, hangt af van uw organisatie. Vraag daarom altijd advies aan een deskundige.
Waarom is vertrouwelijkheid in de ggz zo belangrijk?
Mensen die hulp zoeken bij psychische klachten delen vaak iets wat ze met bijna niemand delen. De drempel om contact te zoeken is hoog, en het vertrouwen dat het veilig is, is een voorwaarde. Een datalek of een onzorgvuldig bericht kan daarom grote gevolgen hebben voor iemands leven, werk en omgeving.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze zijn extra beschermd, en organisaties moeten er goed mee omgaan. Voor de ggz is dat uitgangspunt dagelijkse praktijk. Meer over de opbouw van de sector leest u in de ggz in Nederland: basis, gespecialiseerd en wat er digitaal speelt.
Wat vraagt informatiebeveiliging in de zorg?
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) schrijft dat informatiebeveiliging een eis is voor elke zorgaanbieder die gegevens van personen verwerkt in een zorginformatiesysteem, op grond van de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz). U moet kunnen laten zien dat u uw informatiebeveiliging volgens de geldende eisen hebt ingericht.
De kern is een werkend managementsysteem voor informatiebeveiliging met een risicoanalyse en een cyclus van plannen, uitvoeren, controleren en verbeteren. Aantoonbaar werken volgens de geldende eisen, bijvoorbeeld met een onafhankelijke beoordeling, is nodig. Voor aanbieders van jeugdhulp gelden volgens de IGJ aparte eisen. Biedt u zowel ggz als jeugdhulp aan, bespreek dan met uw beveiligingsfunctionaris wat voor welk deel geldt.
Welke plekken zijn gevoelig in een digitale omgeving?
In de ggz kan bijna elk digitaal contact gevoelige informatie bevatten.
- Aanmeldformulieren. Een vrij tekstveld nodigt uit tot het delen van uitgebreide klachten. Vraag alleen wat nodig is.
- Contactformulieren en chat. Bezoekers kunnen persoonlijke verhalen delen. Maak duidelijk wat u met die berichten doet.
- Online behandelmodules. Oefeningen, dagboeken en vragenlijsten bevatten zeer persoonlijke gegevens.
- Berichten tussen cliënt en behandelaar. Dit hoort in een beveiligde omgeving en niet in gewone e-mail.
- Videobellen. Kies een voorziening die past bij de eisen aan vertrouwelijkheid.
- Meetgegevens en analyse. Statistieken over websitegebruik kunnen indirect iets zeggen over iemands gezondheid. Wees terughoudend.
Hoe ziet laagdrempelig én veilig eruit?
Laagdrempelig en veilig lijken soms tegenstrijdig, maar dat hoeft niet. Een eenvoudige eerste stap, zoals een korte vraag of een terugbelverzoek, kan met weinig gegevens. Pas bij de volgende stap, als de relatie is gelegd, komen meer gegevens aan bod. Zo vraagt u pas gevoelige informatie als dat nodig is, en in een beveiligde omgeving.
De Rijksoverheid wijst erop dat veel mensen het lastig vinden om over psychische problemen te praten en dat anoniem deelnemen aan online zelfhulp daarom mogelijk is. Dat laat zien hoe belangrijk anonimiteit voor sommige gebruikers is. Overweeg welke onderdelen van uw aanbod zonder inlog of persoonsgegevens kunnen werken.
Wat vraagt de AVG?
Daarnaast geldt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De IGJ schrijft dat de AVG passende technische of organisatorische maatregelen eist om persoonsgegevens te beschermen. In de praktijk raakt dat aan de grondslag voor verwerking, de toegang, de bewaartermijnen en de melding van datalekken. Raadpleeg voor uw situatie een functionaris gegevensbescherming of jurist. Dit artikel is daar geen vervanging voor.
Wat betekent toegankelijkheid in de ggz?
Mensen met psychische klachten kunnen last hebben van concentratieproblemen, angst of vermoeidheid. Een website met veel afleiding, onduidelijke stappen of lange formulieren werkt dan averechts. Duidelijke taal, voorspelbare opbouw, voldoende contrast en bediening met het toetsenbord zijn belangrijk. De WCAG zijn de internationale richtlijnen. Digitoegankelijk.nl beschrijft dat voor overheidsorganisaties WCAG 2.1 niveau A en AA verplicht zijn. Of dit voor uw organisatie geldt, hangt af van uw situatie, maar de norm blijft een goede maatstaf. Digitoegankelijk.nl voegt toe dat u daarnaast moet letten op begrijpelijkheid van teksten en gebruiksvriendelijkheid.
Hoe pakt u het praktisch aan?
Bij een eigen project helpen vaste vragen: welke gegevens zijn nodig, wie mag wat zien, hoe wordt het beveiligd en hoe blijft het onderhouden? ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Voor koppelingen met behandelsystemen zijn backend en integraties belangrijk, voor onderhoud beheer en doorontwikkeling. Praktische stappen voor een eigen project staan in een website, portaal of app laten maken voor de ggz. Over AI-functies leest u meer in AI in de zorg: kansen en kaders. Meer over onze kijk op de ggz als sector.
Cookies, analyse en tracking
Op een ggz-website is het gebruik van meet- en advertentiediensten extra gevoelig. Als iemand een pagina over een bepaalde klacht bekijkt, kan dat iets zeggen over diens gezondheid. Wees daarom terughoudend met diensten van derden die gegevens verzamelen, en leg uit wat u meet en waarom. Kies waar mogelijk voor meting zonder herleidbare gegevens. Wat precies is toegestaan, hangt af van uw situatie en de toestemming die u vraagt, dus bespreek het met uw functionaris gegevensbescherming.
Wat doet u bij een incident?
Ook met goede maatregelen kan er iets misgaan. Bespreek vooraf wie een incident beoordeelt en meldt, hoe snel er gehandeld wordt en hoe betrokken cliënten worden geïnformeerd. De IGJ schrijft dat zij en de AP beide toezien op informatiebeveiliging, met ieder een eigen rol: de AP let vooral op de beveiliging van persoonsgegevens en de IGJ op de invloed op de kwaliteit van zorg. Een duidelijk draaiboek vooraf helpt u om in een stressvolle situatie de juiste stappen te zetten.
Rollen en toegang binnen de organisatie
Niet iedere medewerker hoeft elk dossier te zien. Het secretariaat heeft andere informatie nodig dan een behandelaar. Leg per rol vast wat iemand mag inzien en houd bij wie wat heeft ingezien. Dat helpt bij toezicht, en het geeft cliënten vertrouwen dat hun verhaal niet bij onbevoegden terechtkomt. Ook leveranciers en beheerders hebben toegang tot systemen, vaak met ruimere rechten. Beperk die rechten en leg afspraken met hen vast.
Tot slot
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch, medisch of financieel advies. Uw situatie bepaalt wat voor u geldt. Wilt u samen kijken naar een veilige en toegankelijke oplossing? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Zijn gegevens over psychische gezondheid bijzondere persoonsgegevens?
Ja, gegevens over iemands gezondheid vallen daaronder. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat deze gegevens bijzondere persoonsgegevens zijn omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze zijn extra beschermd en organisaties moeten er goed mee omgaan.
Welke eisen gelden voor informatiebeveiliging in de ggz?
Volgens de IGJ gelden eisen aan informatiebeveiliging voor elke zorgaanbieder die gegevens van personen verwerkt in een zorginformatiesysteem. U moet kunnen laten zien dat u die eisen aantoonbaar naleeft. Voor jeugdhulp gelden aparte eisen.
Kan ik gewone e-mail gebruiken voor berichten met cliënten?
Berichten met gezondheidsinformatie horen bij voorkeur in een beveiligde omgeving. Wat in uw situatie is toegestaan, hangt af van uw risicoanalyse en afspraken. Bespreek het met uw functionaris gegevensbescherming of beveiligingsfunctionaris.
Geldt de verplichte WCAG-norm ook voor mijn ggz-website?
De verplichting uit het Besluit digitale toegankelijkheid overheid, WCAG 2.1 niveau A en AA, geldt voor overheidsinstanties. Of het voor uw organisatie geldt, hangt af van uw situatie. De norm blijft een goede maatstaf voor een bruikbare website.

