In het kort
- De 20 wekenecho is een onderzoek halverwege de zwangerschap naar lichamelijke afwijkingen bij het ongeboren kind. Deelname is een keuze van de zwangere.
- Een counselor bespreekt de keuze en vraagt het onderzoek aan, een echoscopist voert het uit.
- Voor het onderzoek gelden landelijke kwaliteitseisen en een wettelijk kader. Een echocentrum werkt daarbinnen.
- Digitaal gaat het vooral om afspraken, informatie vooraf, verwijzingen en de manier waarop een uitslag wordt gedeeld.
Wat is een zwangerschapsecho en welke echo's zijn er?
Een zwangerschapsecho gebruikt geluidsgolven om het ongeboren kind in beeld te brengen. Binnen de prenatale screening in Nederland gaat het om het structureel echoscopisch onderzoek, afgekort SEO. Dat bestaat uit twee varianten, die zwangeren kennen als de 13 wekenecho en de 20 wekenecho.
Bij professionals heten ze het eerste trimester SEO (ETSEO) en het tweede trimester SEO (TTSEO). Los daarvan bestaan er andere echo's, bijvoorbeeld bij de verloskundige om de groei te volgen. Dit artikel gaat over de echo's binnen de screening, omdat daar de meeste afspraken en regels bij horen.
Waar dient de 20 wekenecho voor?
De 20 wekenecho is bedoeld om halverwege de zwangerschap te onderzoeken of het ongeboren kind lichamelijke afwijkingen heeft. Volgens de website van de prenatale en neonatale screeningen (pns.nl) zijn veel structuren, zoals het hart, dan verder ontwikkeld. Daardoor kan de echoscopist het kind meer in detail onderzoeken dan eerder in de zwangerschap.
De echoscopist voert het onderzoek uit tussen week 18+0 en week 21+0, bij voorkeur tussen week 19+0 en 20+0. Dat is een vaste termijn. Voor een echocentrum betekent dit dat de planning van afspraken niet vrijblijvend is: een afspraak die te laat valt, kan niet zomaar worden verplaatst.
En de 13 wekenecho?
De 13 wekenecho is bedoeld om vroeg in de zwangerschap grote lichamelijke afwijkingen in beeld te brengen. Volgens pns.nl wordt dit onderzoek op dit moment aangeboden in het kader van een landelijke wetenschappelijke studie, de IMITAS-studie. Wie hiervoor kiest, doet dus ook mee aan die studie.
De echoscopist kan dit onderzoek uitvoeren van 12+3 tot en met 14+3 weken zwangerschap. Die periode is korter dan bij de 20 wekenecho. Wat er precies geldt, kan veranderen. Controleer daarom altijd de actuele informatie op pns.nl.
Wie doet wat? Counselor en echoscopist
Het proces kent twee hoofdrollen. De counselor, vaak een verloskundig zorgverlener, bespreekt met de zwangere of zij prenatale screening wil en welke onderzoeken zij wel of niet wil. De counselor legt die keuze vast in het eigen dossier en vraagt het onderzoek aan.
De echoscopist voert de echo uit en rapporteert de bevindingen. Bij de 20 wekenecho loopt de aanvraag volgens pns.nl niet via Peridos, het landelijke systeem. De counselor geeft de zwangere een papieren verwijsbrief mee of stuurt een digitaal verwijsformulier naar de echoscopist. De gegevens van de counseling gaan wel naar Peridos.
Voor een echocentrum is dit een belangrijk punt. Een verwijzing is er dus vaak al voordat de zwangere het centrum belt. Een digitale afsprakenstroom moet daarop aansluiten.
Welke regels gelden er?
Voor deze onderzoeken is een vergunning nodig op grond van de Wet op het bevolkingsonderzoek (WBO). Er zijn volgens pns.nl zeven Regionale Centra voor Prenatale Screening in Nederland die zo'n vergunning hebben. Een echocentrum werkt in de praktijk onder zo'n regionaal centrum en volgt de landelijke kwaliteitseisen.
Ook het recht op niet-weten is geregeld. Een zwangere kan aangeven dat zij niet over de onderzoeken wil worden gecounseld, en zij mag altijd stoppen met de screening. Dat is een belangrijk uitgangspunt voor hoe u informatie aanbiedt: de keuze ligt bij de zwangere.
Daarnaast gelden algemene zorgwetten, waaronder de AVG voor de bescherming van persoonsgegevens. Hoe dat uitpakt voor een website of portaal, leest u in het artikel over privacy en veiligheid bij echo's.
Wat kost het voor de zwangere?
Zwangeren die gebruikmaken van de zorg in Nederland betalen volgens pns.nl niets voor de 20 wekenecho. Ook zwangeren zonder BSN of Nederlandse zorgverzekering kunnen kiezen voor dit onderzoek. Wie geen verloskundig zorgverlener in Nederland heeft, komt niet in aanmerking voor prenatale screening.
Voor uw communicatie betekent dit dat u op uw website vooral moet zorgen dat de informatie klopt met de landelijke afspraken, en niet zelf kosten of voorwaarden verzint. Verwijs bij twijfel naar de officiële informatie.
Wat komt er digitaal bij kijken?
De digitale kant van een echocentrum bestaat uit een paar vaste onderdelen:
- Informatie vooraf: wat is de echo, wanneer vindt hij plaats, wat moet u meenemen en wat kunt u verwachten.
- Afspraken maken: binnen de vaste termijn, met de juiste verwijzing erbij.
- Herinneringen: met zorgvuldige tekst, want een afspraak kan gevoelig zijn.
- Uitslagcommunicatie: een uitslag of verwijzing voor vervolgonderzoek vraagt een andere aanpak dan een gewone mededeling.
- Koppelingen: met het systeem waarin de zwangere is geregistreerd en de verwijzer.
Over de keuzes bij het laten maken van zo'n website of portaal gaat het artikel een website of portaal laten maken voor een echocentrum.
Waarom zorgvuldige communicatie zo belangrijk is
De echo is voor veel mensen een mooi moment, maar kan ook spanning geven. Dat geldt zeker voor de screeningsecho's, waar een afwijking kan worden gevonden. Teksten op een website of in een herinnering moeten dat meewegen: rustig, duidelijk en zonder druk.
Pns.nl noemt dat de kans dat een lichamelijke afwijking met de 20 wekenecho wordt opgespoord gemiddeld 78% is, maar dat dit per afwijking verschilt. Dat laat zien dat het onderzoek grenzen heeft. Eerlijke informatie hoort daarbij: een echo kan veel zien, maar niet alles.
Hoe past dit in het grotere geheel?
De echo is een onderdeel van de geboortezorg. Zwangeren komen bij verschillende partijen terecht, van verloskundige tot ziekenhuis, en gegevens moeten soms veilig worden uitgewisseld. Meer daarover leest u in het artikel over integrale geboortezorg en over digitale gegevensuitwisseling in de zorg.
Op de pagina Echo leest u hoe ZORGEMA naar deze sector kijkt. ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Zie bijvoorbeeld websites en webapps.
Tot slot
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch, juridisch of financieel advies. Regels en kwaliteitseisen kunnen wijzigen, dus raadpleeg altijd de actuele officiële bronnen en uw regionaal centrum.
Wilt u verkennen wat digitaal verbeteren voor uw echocentrum kan betekenen? Dan denken we graag met u mee. Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen de 13 wekenecho en de 20 wekenecho?
De 13 wekenecho brengt vroeg in de zwangerschap grote lichamelijke afwijkingen in beeld en wordt nu aangeboden binnen een landelijke studie. De 20 wekenecho onderzoekt halverwege de zwangerschap het kind in meer detail op lichamelijke afwijkingen.
Wie vraagt de 20 wekenecho aan?
De counselor, vaak een verloskundig zorgverlener, bespreekt de keuze met de zwangere. Daarna geeft de counselor een verwijsbrief mee of stuurt een digitaal verwijsformulier naar de echoscopist. De zwangere hoeft dus meestal niet zelf een verwijzing te regelen.
Moet een zwangere meedoen aan de echo?
Nee. Deelname is een keuze. Een zwangere mag aangeven dat zij niet over de onderzoeken wil worden gecounseld en mag altijd stoppen met de prenatale screening.
Wat kost de 20 wekenecho voor de zwangere?
Zwangeren die gebruikmaken van de zorg in Nederland betalen er volgens pns.nl niets voor. Dit geldt ook voor zwangeren zonder BSN of Nederlandse zorgverzekering, mits zij een verloskundig zorgverlener in Nederland hebben.
