In het kort
- Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens en krijgen extra bescherming.
- Een zwangere die een echo plant, laat al gegevens achter. Een formulier of portaal moet daar zorgvuldig mee omgaan.
- Beveiliging en het regelen van wie wat mag zien zijn verantwoordelijkheden van de zorgorganisatie.
- Wat precies geldt, hangt af van uw situatie. Overleg met uw functionaris gegevensbescherming of jurist.
Waarom zijn gegevens rond een echo gevoelig?
Gegevens over iemands gezondheid zijn volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) bijzondere persoonsgegevens, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Deze gegevens zijn extra beschermd. Een zwangerschap, een echo en een eventuele uitslag vallen daar duidelijk onder.
Dat heeft gevolgen voor elke digitale stap. Al een online afspraakformulier waarin iemand schrijft waarom zij komt, kan gezondheidsinformatie bevatten. Ook een bevestigingsmail met de reden van de afspraak kan gevoelig zijn.
Wat zegt de AP over zorgaanbieders?
De AP schrijft dat zorgaanbieders de grote verantwoordelijkheid hebben om medische gegevens extra te beschermen. Alleen de behandelaar en bevoegde medewerkers mogen een medisch dossier bekijken, en zorgorganisaties moeten dat controleren. Ook moeten zij gegevens goed beveiligen tegen hackers en datalekken. Dat staat in de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).
De AP meldde in december 2025 dat zij steekproefsgewijs zorgaanbieders zou gaan bezoeken om de beveiliging te controleren. De AP ziet dat lang niet alle zorgaanbieders hun beveiliging op orde hebben, en dat er regelmatig dingen misgaan bij het uitwisselen van patiëntgegevens. Voor een echocentrum is dat een reden om de digitale kant serieus te nemen.
Welke regels gelden specifiek voor prenatale screening?
Voor de screeningsecho's gelden naast de AVG ook de regels van de prenatale screening. Volgens pns.nl gelden voor counselors onder meer de AVG, de Uitvoeringswet AVG, de WGBO en de WABVPZ, en de kaders van het Centrum voor Bevolkingsonderzoek. Ook is een vergunning volgens de Wet op het bevolkingsonderzoek nodig.
Daarnaast moet de counselor registreren dat de zwangere toestemming heeft gegeven voor het uitwisselen van gegevens met andere betrokken zorgverleners en met Peridos. Ook de keuze voor wetenschappelijk onderzoek wordt apart vastgelegd. Dat laat zien dat toestemming bij de screening een concreet onderdeel van het proces is.
Of en hoe uw echocentrum onder die regels valt, hangt af van het soort echo's dat u uitvoert en uw contract met een regionaal centrum. Dat moet u zelf nagaan met uw regionaal centrum.
Toestemming: wanneer en waarvoor?
Toestemming is een van de manieren waarop gegevens mogen worden verwerkt, maar niet altijd de enige of juiste. Of u uw verwerking op toestemming of op een andere grondslag baseert, hangt af van de situatie. Dat is een juridische afweging die u met uw functionaris gegevensbescherming of jurist maakt.
Praktisch gezegd geldt: vraag alleen om gegevens die u nodig hebt, leg uit waarvoor u ze gebruikt en maak optionele zaken, zoals een nieuwsbrief, los van de afspraak. Zo houdt u het overzichtelijk voor de zwangere.
Wat betekent dit voor uw website?
Een informatiewebsite is niet vanzelf gevoelig, maar zodra er formulieren, analysetools of cookies bij komen, wordt het anders. Let op deze punten:
- Formulieren: vraag niet meer dan nodig en voorkom vrije tekstvelden waarin mensen onnodig medische details typen.
- Statistiek en trackers: gebruik geen tools die gezondheidsgerelateerd gedrag aan een persoon koppelen zonder dat u dat goed heeft onderbouwd.
- Cookies: informeer eerlijk en vraag toestemming waar dat nodig is.
- Privacyverklaring: schrijf in begrijpelijke taal wat u verzamelt, waarom en hoe lang u het bewaart.
En voor een portaal of afspraaksysteem?
Een portaal waar zwangeren hun afspraak of uitslag zien, vraagt meer. De organisatie moet zorgen dat alleen de juiste persoon bij de juiste gegevens komt. Denk aan sterke inlogmethodes, het vastleggen van wie wat inziet en het beperken van rechten per medewerker.
Een uitslag via e-mail is zelden verstandig. Een bericht met een melding dat er iets klaarstaat in een beveiligde omgeving is een veiliger voorbeeld. Welke aanpak past, hangt af van uw eigen risicoanalyse en de eisen die voor u gelden, bijvoorbeeld vanuit de AVG. Controleer bij uw eigen kwaliteits- of beveiligingsfunctionaris welke eisen voor u van toepassing zijn.
Toegankelijkheid hoort erbij
Een zwangere moet uw website of portaal kunnen gebruiken, ook met een beperking. Dat betekent bijvoorbeeld goede contrasten, een logische volgorde, duidelijke formulierlabels en bediening zonder muis. De internationale richtlijnen daarvoor heten WCAG.
Toegankelijkheid is ook een vorm van zorgvuldigheid. Een formulier dat niet te begrijpen is, leidt tot fouten in gegevens en tot onnodig contact met de balie.
Wat als er iets misgaat?
Een datalek kan altijd gebeuren. Zorg dat u weet wie het intern oppakt, hoe u het beoordeelt en wanneer u het moet melden. De AP maakt duidelijk dat de zorg veel meldingen kent, dus dit is geen theoretisch risico.
Neem ook de leveranciers mee in uw afspraken. Een ontwikkelpartner of hostingpartij die gegevens verwerkt, is een verwerker en daarover maakt u afspraken op papier. Hoe u dat aanpakt bij het laten bouwen van een platform, leest u in het artikel over een website of portaal laten maken voor een echocentrum.
Wat kunt u morgen al doen?
Niet elke verbetering vraagt een groot project. U kunt klein beginnen en toch veel winnen:
- Loop uw bevestigingsmails na en haal medische details weg die er niet in hoeven.
- Controleer welke trackers en cookies uw website gebruikt en of u die kunt onderbouwen.
- Schrijf een korte, begrijpelijke privacyverklaring voor zwangeren.
- Spreek intern af wie een datalek oppakt en meldt.
Hoe verhoudt dit zich tot gegevensuitwisseling?
Echocentra delen gegevens met verwijzers en regionale centra. Daarbij gelden aparte afspraken en vaak aparte systemen. Een algemeen overzicht staat in het artikel over digitale gegevensuitwisseling in de zorg. Een uitleg van de echo zelf vindt u in zwangerschapsecho in Nederland uitgelegd.
Meer over onze kijk op deze sector vindt u op de pagina Echo. ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Een voorbeeld is backend en integraties.
Tot slot
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch, juridisch of financieel advies. Raadpleeg voor uw situatie uw functionaris gegevensbescherming, jurist of beveiligingsfunctionaris.
Wilt u samen kijken naar uw website of portaal? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Zijn gegevens over een echo bijzondere persoonsgegevens?
Ja. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens zijn gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens en dus extra beschermd. Een zwangerschap en een echo-uitslag vallen daaronder.
Mag een echocentrum een uitslag per e-mail sturen?
Dat hangt van uw eigen risicoanalyse af, maar een uitslag in een gewone e-mail is zelden verstandig. Veiliger is een melding dat er iets klaarstaat in een beveiligde omgeving. Overleg met uw beveiligingsfunctionaris of functionaris gegevensbescherming.
Heb ik toestemming nodig voor elk formulier?
Niet altijd. Welke grondslag voor verwerking past, hangt af van de situatie. Vraag in elk geval alleen om gegevens die u nodig hebt en leg duidelijk uit waarvoor u ze gebruikt. Laat de afweging door uw jurist of functionaris gegevensbescherming maken.
