In het kort

  • Een e-healthproduct werkt in een stelsel met veel partijen: zorgaanbieders, zorgverzekeraars, toezichthouders en patiënten.
  • Software kan een medisch hulpmiddel zijn. Dat hangt af van wat de maker zegt dat de software doet.
  • Voor een zorgstartup is het belangrijk vroeg te weten voor wie het product is en wie het betaalt.
  • Digitaal gaat het om veiligheid, privacy, toegankelijkheid en goede koppelingen.

Wat bedoelen we met e-health en zorgstartups?

E-health is zorg of ondersteuning bij gezondheid met behulp van digitale middelen, zoals apps, platforms, thuismonitoring of online consulten. Een zorgstartup is een jonge organisatie die zo'n oplossing ontwikkelt en wil laten groeien. Het kan gaan om een aanbieder van zorg zelf, of om een bedrijf dat techniek levert aan zorgaanbieders.

Het verschil is belangrijk. Een bedrijf dat zelf zorg verleent, valt onder andere regels dan een bedrijf dat software levert die een zorgverlener gebruikt. Daarom is de eerste vraag aan elke startup: wie levert de zorg, en wie is gebruiker van het product?

In welk stelsel werkt een e-healthbedrijf?

Het Nederlandse zorgstelsel is gebaseerd op solidariteit. Iedereen die in Nederland woont of werkt, moet een basisverzekering afsluiten, volgens Rijksoverheid.nl. De overheid bepaalt wat in het basispakket zit. Zorgverzekeraars voeren de Zorgverzekeringswet uit en kopen zorg in. Zorgaanbieders moeten volgens het Zorginstituut Nederland zorgen dat de verzekerde zorg van goede kwaliteit is.

Voor een startup betekent dit dat een goed product niet vanzelf wordt vergoed. Of een digitale toepassing onderdeel kan zijn van verzekerde zorg, hangt af van de aard van het product en de zorg waarin het wordt gebruikt. Dat is een vraag voor een gespecialiseerde adviseur. Meer over het stelsel leest u in het zorgstelsel van Nederland uitgelegd.

Wanneer is software een medisch hulpmiddel?

Software is een medisch hulpmiddel als de maker beschrijft dat de software voor medisch gebruik bedoeld is. Dat staat op Rijksoverheid.nl. De Europese verordening medische hulpmiddelen (MDR) geldt sinds 2021. Volgens de Rijksoverheid is software een medisch hulpmiddel als de fabrikant omschrijft dat de software:

  • rechtstreeks een medisch apparaat bestuurt;
  • informatie geeft over patiëntenzorg die leidt tot betere beslissingen, bijvoorbeeld door een ziekte te voorspellen;
  • ondersteuning biedt bij de behandeling van de patiënt.

Het maakt niet uit waar de software wordt gebruikt: in het ziekenhuis, bij de patiënt thuis of bij een consument. Een app voor thuismonitoring van patiënten met hartfalen is een voorbeeld. Een sporthorloge dat hartslag meet voor sportprestaties hoeft dat niet te zijn. Heeft het horloge een functie waarmee het een hartprobleem kan vaststellen, dan is het wel een medisch hulpmiddel.

Wat volgt als uw software een medisch hulpmiddel is?

Als uw software onder de MDR valt, gelden extra eisen. De algemene veiligheidseisen zijn gelijk voor alle risicoklassen. De wet kent vier risicoklassen: klasse I, IIa, IIb en III, waarbij klasse III de zwaarste is. Voor hogere klassen gelden strengere eisen, bijvoorbeeld in de procedure voor CE-markering. De fabrikant is zelf verantwoordelijk voor de juiste bepaling van de risicoklasse.

Volgens Ondernemersplein moet een fabrikant onder andere een kwaliteitsmanagementsysteem opzetten, zich registreren in de Europese databank EUDAMED en incidenten melden. De Inspectie Gezondheid en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op medische hulpmiddelen. Voor wie dit overweegt, is het slim om dit vroeg met een regulatory specialist te bespreken. Dat is geen advies, maar een signaal dat het niet iets is om achteraf uit te zoeken.

Welke partijen zitten rond een zorgstartup?

Een zorgstartup werkt zelden alleen. Er zijn meestal vier groepen betrokken.

  • Gebruikers: patiënten, cliënten of zorgverleners die het product dagelijks gebruiken.
  • Zorgaanbieders: organisaties die het product inzetten en vaak ook de koper zijn.
  • Zorgverzekeraars: partijen die zorg vergoeden en inkopen.
  • Toezicht en regelgeving: onder meer IGJ voor medische hulpmiddelen en de Autoriteit Persoonsgegevens voor privacy.

Elke groep heeft andere belangen. Een product dat gebruikers blij maakt maar geen zorgaanbieder kan inzetten, strandt snel. Andersom werkt een product dat een organisatie wil, maar dat gebruikers niet begrijpen, ook niet.

Waarom doen koppelingen ertoe?

Een zorgproduct staat zelden los. Het moet vaak gegevens uitwisselen met een elektronisch dossier of een ander systeem. De Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz) verplicht zorgaanbieders om zorggegevens elektronisch uit te wisselen, volgens het Zorginstituut. Voor ICT-leveranciers betekent dit dat zij de afspraken over taal en techniek moeten inbouwen in hun systemen, volgens Data voor gezondheid.

Voor een startup is dat reden om koppelingen vroeg mee te nemen in het ontwerp. Meer over dit thema leest u in digitale gegevensuitwisseling in de zorg.

Wat komt er digitaal bij kijken?

Samengevat vraagt een e-healthproduct om aandacht voor een paar onderdelen:

  • veilige verwerking van gezondheidsgegevens, die bijzondere persoonsgegevens zijn;
  • toegankelijkheid voor mensen met een beperking en voor verschillende leeftijden;
  • betrouwbare koppelingen met andere systemen;
  • bruikbaarheid: een app die zorgverleners en patiënten echt gebruiken;
  • beheer na lancering, zodat het product veilig en actueel blijft.

Privacy en veiligheid werken we uit in privacy, veiligheid en regels voor e-healthbedrijven. De praktische kant van bouwen staat in een zorgproduct laten bouwen: van prototype tot lancering.

Hoe verhoudt een zorgstartup zich tot de zorgaanbieder?

Veel e-healthproducten bereiken gebruikers via een zorgaanbieder, zoals een huisartsenpraktijk, een ziekenhuis of een thuiszorgorganisatie. Die organisatie is dan de klant, en draagt zelf verantwoordelijkheid voor de zorg die zij levert. Zorgaanbieders moeten volgens het Zorginstituut Nederland zorgen dat verzekerde zorg van goede kwaliteit is. Zij vragen dus kritisch naar wat uw product doet, hoe het is beveiligd en hoe het in hun werkproces past.

Voor een startup is het nuttig om dat gesprek vroeg te voeren. Vraag wat een zorgaanbieder nodig heeft om uw product te kunnen inzetten: welke koppelingen, welke documentatie, welke afspraken over beheer. Bekijk ook de sector ziekenhuizen of huisartsen om te zien hoe deze zorgaanbieders georganiseerd zijn.

Wat is een realistisch verwachtingsbeeld?

Een zorgstartup groeit meestal langzamer dan een gewone techstartup. Zorgaanbieders hebben tijd nodig voor besluiten, regels vragen om zorgvuldigheid en vertrouwen moet worden opgebouwd. Dat is geen reden om af te haken, maar wel een reden om vroeg te praten met zorgaanbieders en zorgverleners. De sector e-health en zorgstartups beschrijft hoe ZORGEMA met deze vragen omgaat.

Tot slot

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch, medisch of financieel advies. Of uw product een medisch hulpmiddel is, bepaalt u op basis van de officiële bronnen en met een gespecialiseerd adviseur. Wilt u uw idee of product bespreken vanuit de digitale kant? Lees over onze websites en webapps of plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Is elke zorg-app een medisch hulpmiddel?

Nee. Software is een medisch hulpmiddel als de fabrikant omschrijft dat de software voor medisch gebruik is, bijvoorbeeld om een medisch apparaat te besturen, om informatie te geven die tot betere beslissingen leidt of om de behandeling te ondersteunen.

Wie houdt toezicht op medische hulpmiddelen?

De Inspectie Gezondheid en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op medische hulpmiddelen. Fabrikanten moeten zich ook registreren in de Europese databank EUDAMED en moeten voldoen aan de eisen van de Europese verordening medische hulpmiddelen.

Wordt een e-healthproduct automatisch vergoed?

Nee. De overheid bepaalt wat in het basispakket zit. Of uw product onderdeel kan zijn van verzekerde zorg, hangt af van het product en de zorg waarin het wordt gebruikt. Laat u hierover adviseren.

Waarom zijn koppelingen met andere systemen belangrijk?

Zorggegevens moeten volgens de Wegiz elektronisch worden uitgewisseld. ICT-leveranciers moeten afspraken over taal en techniek inbouwen. Een product dat niet kan koppelen, past daardoor minder makkelijk in de praktijk van zorgaanbieders.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.