In het kort
- Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens en daarom extra beschermd.
- Alleen de behandelaar en bevoegde medewerkers mogen een medisch dossier bekijken, en het ziekenhuis moet dat controleren.
- De Autoriteit Persoonsgegevens kondigde controles aan bij zorgaanbieders, ook ziekenhuizen.
- Een patiëntportaal vraagt om sterke toegangscontrole en zorgvuldige keuzes over wat u laat zien.
Waarom zijn gezondheidsgegevens zo gevoelig?
Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens en vallen onder extra regels. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over iemands gezondheid zo worden genoemd omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze staan bijvoorbeeld in een medisch dossier. Voor een ziekenhuis gaat het om grote hoeveelheden van zulke gegevens, over veel patiënten, door veel medewerkers.
Voor een website of portaal betekent dit dat privacy geen bijzaak is. Het hoort bij het ontwerp: wat verzamelt u, wie ziet het, hoe lang bewaart u het en hoe weet u dat het veilig is?
Wat zijn de regels voor het dossier?
Een medisch dossier is wettelijk verplicht. De AP schrijft dat hulpverleners zoals huisartsen, tandartsen en specialisten wettelijk verplicht zijn gezondheidsgegevens van hun patiënten vast te leggen in een dossier, op grond van de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst. Omdat dit verplicht is, hoeft de patiënt daarvoor geen toestemming te geven. De AP noemt in de WGBO een bewaartermijn van in principe 20 jaar.
Let op: dit gaat over het dossier. Voor een patiëntportaal, een nieuwsbrief of een website gelden andere vragen over doel en grondslag. Bespreek die met uw functionaris gegevensbescherming of jurist.
Wie mag het dossier inzien?
Alleen de behandelaar en bevoegde medewerkers mogen een medisch dossier bekijken. Dat schrijft de AP in haar bericht over controles in de zorg: zorgorganisaties moeten controleren dat dit gebeurt. De AP controleert ook of zorgaanbieders de beveiliging van gezondheidsgegevens op orde hebben.
In een ziekenhuis betekent dat in de praktijk dat systemen rollen en rechten moeten kennen, dat inzage wordt vastgelegd en dat dit gecontroleerd kan worden. Voor een portaal of koppeling die u laat bouwen, hoort dit vanaf het begin in het ontwerp. De achtergrond bij de sector leest u in Ziekenhuiszorg in Nederland uitgelegd.
Wat heeft de toezichthouder aangekondigd?
De AP kondigde op 3 december 2025 aan dat zij in de komende maanden steekproefsgewijs zorgaanbieders gaat bezoeken, zoals ziekenhuizen of huisartsenposten. De AP schrijft dat lang niet alle zorgaanbieders hun beveiliging op orde hebben, en dat er regelmatig dingen misgaan wanneer zorgaanbieders patiëntgegevens met elkaar uitwisselen. De zorgsector is ook een populair doelwit voor cybercriminelen, aldus de AP, en organisaties in gezondheid en welzijn deden in 2024 de meeste datalekmeldingen.
Dat is een reden om uw eigen situatie nuchter te bekijken, ook als u iets nieuws wilt bouwen. Een nieuw portaal moet de beveiliging niet verslechteren.
Wat vraagt dit voor een patiëntportaal?
Een portaal met persoonlijke gegevens is de meest gevoelige digitale ingang van een ziekenhuis. Een paar vragen zijn daarbij vrijwel altijd aan de orde:
- Inloggen: hoe weet u zeker dat de juiste persoon inlogt? Sterke authenticatie is hier belangrijk.
- Wat ziet de patiënt: welke gegevens zijn zichtbaar, en wanneer? Soms is terughoudendheid verstandig, bijvoorbeeld bij uitslagen.
- Vertegenwoordigers: hoe regelt u toegang voor ouders, mantelzorgers of gemachtigden?
- Logging: wordt vastgelegd wie wat heeft ingezien?
- Uitloggen en sessies: wat gebeurt er op een gedeelde computer?
Welke keuzes passen bij uw ziekenhuis hangt af van uw systemen, uw afspraken en de eisen waaraan u moet voldoen. Een goede ontwikkelpartner bespreekt die keuzes met u in plaats van ze stilzwijgend te maken.
Wanneer is een DPIA nodig?
De AP schrijft dat een zorgaanbieder bij grootschalige verwerking van gezondheidsgegevens een data protection impact assessment (DPIA) moet uitvoeren en een functionaris gegevensbescherming (FG) moet aanstellen. Een ziekenhuis verwerkt gezondheidsgegevens op grote schaal, dus de FG en een DPIA zullen een vaste rol spelen bij nieuwe projecten. Betrek hen vroeg, niet bij oplevering.
Hoe zit het met toegankelijkheid?
Een ziekenhuisportaal moet voor iedereen bruikbaar zijn, ook voor ouderen en mensen met een beperking. DigiToegankelijk schrijft dat toegankelijke websites en apps door iedereen kunnen worden gebruikt. De wettelijke verplichting op die site geldt voor overheidsorganisaties, maar de WCAG-richtlijnen zijn ook voor ziekenhuizen een goed vertrekpunt. Denk aan contrast, bruikbaarheid met het toetsenbord, schermlezers en duidelijke foutmeldingen.
Hoe gaat u hiermee verder?
ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites en webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Meer over wat ZORGEMA voor ziekenhuizen doet, leest u op de pagina ziekenhuizen. Voor de praktische kant van een bouwtraject is er een patiëntportaal of digitale oplossing laten maken. En over de achtergrond van uitwisseling tussen partijen leest u in digitale gegevensuitwisseling in de zorg.
Hoe gaat u om met gegevensuitwisseling?
Een ziekenhuis wisselt voortdurend gegevens uit met andere partijen. De AP wijst erop dat dat regelmatig misgaat. Praktische aandachtspunten zijn: gebruik beveiligde kanalen in plaats van gewone e-mail, controleer of de ontvanger de juiste is en stuur niet meer mee dan nodig.
Als u een koppeling laat bouwen, vraag dan welke afspraken er gelden over formaat, beveiliging en foutafhandeling. Wat gebeurt er als een bericht niet aankomt? Wie ziet dat? Zulke vragen lijken technisch, maar bepalen of een koppeling in de praktijk betrouwbaar is.
Wat betekent dit voor uw leveranciers?
Een ziekenhuis werkt met veel leveranciers die gegevens verwerken, van het hostingplatform tot de planningsmodule. Maak met elke partij die persoonsgegevens verwerkt een verwerkersovereenkomst en weet wie welke gegevens ziet. Vraag ook hoe zij omgaan met incidenten en hoe snel u wordt geïnformeerd. Een datalek bij een leverancier is ook uw zaak.
Houd een overzicht bij van alle systemen en partijen. Dat helpt bij beoordelingen, bij controles en bij het beantwoorden van vragen van patiënten over wie hun gegevens verwerkt.
Tot slot
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch, juridisch of financieel advies. Welke regels voor uw ziekenhuis gelden, hangt af van uw situatie. Overleg met uw functionaris gegevensbescherming of een jurist. Wilt u met ons doornemen wat dat voor uw portaal of website betekent? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Wie mag een medisch dossier bekijken?
Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens alleen de behandelaar en bevoegde medewerkers, en zorgorganisaties moeten dat controleren. De AP controleert ook of zorgaanbieders de beveiliging van gezondheidsgegevens op orde hebben.
Heeft een patiënt toestemming nodig voor zijn dossier?
Het dossier is wettelijk verplicht, dus daarvoor is geen toestemming nodig, schrijft de Autoriteit Persoonsgegevens. Voor andere zaken, zoals een portaal of nieuwsbrief, kan dat anders zijn. Vraag dat na bij uw functionaris gegevensbescherming.
Waarom is een DPIA belangrijk bij een nieuw portaal?
Een DPIA brengt vooraf de privacyrisico's in kaart. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens moet een zorgaanbieder dit doen bij grootschalige verwerking van gezondheidsgegevens. Betrek uw functionaris gegevensbescherming vroeg in het project.
Moet een ziekenhuiswebsite toegankelijk zijn?
Toegankelijkheid zorgt dat iedereen de site kan gebruiken. De wettelijke verplichting waar DigiToegankelijk over schrijft geldt voor overheidsorganisaties, maar de WCAG-richtlijnen zijn ook voor ziekenhuizen een goed vertrekpunt.

