In het kort
- Begin bij wat hulpzoekenden en behandelaren nodig hebben, en niet bij de techniek.
- Houd de eerste stap laagdrempelig: weinig vragen, duidelijke taal, geen oordeel.
- Leg vooraf vast welke gegevens u verwerkt en welke beveiligingsnorm voor u geldt.
- Kies een partner die meedenkt, uitlegt en ook na oplevering beschikbaar is.
Wat wilt u digitaal bereiken?
U wilt digitaal iets bereiken voor een concrete groep mensen. In de verslavingszorg zijn dat bijvoorbeeld mensen die voor het eerst informatie zoeken, mensen die al in behandeling zijn, naasten die zich zorgen maken en verwijzers zoals huisartsen. Elke groep heeft een andere vraag.
Schrijf per groep op wat ze nodig hebben. Een naaste zoekt vaak duidelijke uitleg en een telefoonnummer. Een huisarts wil weten hoe verwijzen werkt. Iemand in behandeling wil misschien afspraken of oefeningen in een app. Zo houdt u het project concreet.
Voor de achtergrond over hoe de sector in elkaar zit, leest u verslavingszorg in Nederland: organisatie en rollen.
Welke oplossingen komen vaak voor?
In de verslavingszorg komen vier soorten oplossingen vaak voor:
- Informatiewebsite: met heldere uitleg, een discrete toon en een duidelijke manier om contact op te nemen. Zie websites en webapps.
- Aanmelding en intake: een korte aanmeldflow die niet te veel vraagt, met doorlopen naar een gesprek.
- Portaal of app: voor berichten, afspraken, oefeningen of voortgang. Zie mobiele apps.
- Koppelingen: met uw dossiersysteem, agenda of de systemen van verwijzers. Zie backend en integraties.
Het Zorginstituut Nederland vermeldt dat behandelgesprekken vaak ook online kunnen plaatsvinden en dat online behandelmodules soms onderdeel zijn van de behandeling. Dat laat zien dat digitale zorg een gewone aanvulling is geworden. Of een online vorm past, beslist de behandelaar samen met de cliënt.
Welke keuzes maakt u vooraf?
De belangrijkste keuzes gaan over gegevens, toegang en eigenaarschap. Denk aan de volgende vragen:
- Welke gegevens vraagt u echt uit bij de eerste aanmelding? Beperk dat zo veel mogelijk.
- Wie mag wat zien: behandelaar, cliënt, naaste, administratie?
- Wat gebeurt er met gegevens van mensen die zich aanmelden maar geen cliënt worden?
- Welke beveiligingsmaatregelen zijn passend voor u? De AVG vraagt passende technische en organisatorische maatregelen. Zie privacy en veiligheid in de verslavingszorg.
- Wie binnen uw organisatie is eigenaar van het project en neemt beslissingen?
Neem uw functionaris gegevensbescherming of informatiebeveiliger vanaf het begin mee. Het kost veel minder moeite om privacy en beveiliging in het ontwerp op te nemen dan achteraf te repareren.
Hoe maakt u de eerste stap laagdrempelig?
Een laagdrempelige eerste stap is kort, rustig en zonder oordeel. Veel mensen aarzelen lang voordat ze hulp zoeken. Een website die meteen om veel gegevens vraagt, of een formulier met streng klinkende taal, kan hen afschrikken.
Een paar praktische aanwijzingen:
- gebruik gewone woorden en vermijd vakjargon;
- maak duidelijk wat er na het versturen gebeurt en hoe snel iemand iets hoort;
- bied meer dan één kanaal, zoals formulier en telefoon;
- toon het telefoonnummer voor acute situaties duidelijk, zodat niemand daarvoor hoeft te zoeken;
- zorg dat de pagina goed werkt op een telefoon.
Dit zijn ontwerpkeuzes, geen medische adviezen. Test ze met mensen uit uw doelgroep als dat mogelijk is.
Waar let u op bij een ontwikkelpartner?
Een goede ontwikkelpartner begrijpt de zorg, kan uitleggen wat ze doet en blijft na oplevering beschikbaar. Vragen die u kunt stellen:
- Heeft de partij ervaring met gevoelige gegevens en met toegankelijkheid, privacy en beveiliging?
- Hoe is het beheer na oplevering geregeld, en wie lost problemen op?
- Welke externe diensten worden gebruikt, en welke gegevens gaan daarheen?
- Kunt u uw gegevens en code meenemen als u wilt overstappen?
- Is de partij eerlijk over wat niet kan of nog onzeker is?
Wees voorzichtig als iemand beweert dat alles met één product is opgelost. Een goede partner stelt eerst vragen.
Hoe verloopt een samenwerking met ZORGEMA?
ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Een samenwerking verloopt doorgaans in stappen:
- Verkenning: wat is de vraag, wie zijn de gebruikers en wat is er al? Zie advies en strategie.
- Ontwerp: structuur, schermen en teksten, waar mogelijk getoetst met gebruikers.
- Bouw: in kleine stappen, zodat u kunt meekijken en bijsturen.
- Beheer: onderhoud, monitoring en verbetering. Zie beheer en doorontwikkeling.
Meer over de manier van werken staat op de pagina werkwijze.
Wat zijn veelvoorkomende valkuilen?
De meeste valkuilen zitten in de voorbereiding en niet in de techniek:
- te veel gegevens uitvragen bij aanmelding;
- privacy en beveiliging pas aan het eind regelen;
- gebruikers niet betrekken, waardoor een flow logisch lijkt voor de organisatie maar niet voor de cliënt;
- geen eigenaar aanwijzen binnen de organisatie;
- vergeten dat een website of app onderhoud en verbetering nodig heeft;
- verwijzers en samenwerkingspartners te laat betrekken.
Een andere valkuil is vindbaarheid. Een goede website helpt alleen als mensen hem vinden. Meer daarover leest u bij zichtbaarheid: SEO, AEO en GEO. Heeft u al een website? Kijk dan eerst naar bestaand platform verbeteren.
Hoe werkt u samen met behandelaren en verwijzers?
Een digitale oplossing werkt alleen als de mensen die er dagelijks mee werken hem steunen. Betrek behandelaren vroeg en luister naar wat zij nu omslachtig vinden. Een aanmelding die er voor de cliënt mooi uitziet maar voor de behandelaar extra werk oplevert, houdt het niet lang vol.
Ook verwijzers zijn belangrijk. Volgens de Rijksoverheid gaan mensen met een drugsprobleem meestal eerst naar de huisarts, die zo nodig doorverwijst. Een eenvoudige, duidelijke manier om verwijzingen te ontvangen scheelt voor beide kanten tijd. Bespreek vooraf welke gegevens u nodig hebt en welke afspraken er zijn over de uitwisseling.
Hoe meet u of het werkt?
Bedenk vooraf hoe u weet of het project slaagt. Kies een paar eenvoudige maatstaven: haken minder mensen af tijdens de aanmelding, hoeven behandelaren minder na te bellen, vinden naasten sneller de juiste informatie? Kijk ook naar wat gebruikers zelf zeggen en gebruik dat voor verbetering. Een digitale dienst in de zorg is nooit klaar.
Waar kunt u morgen mee beginnen?
U kunt klein beginnen met drie vragen: waar haken mensen nu af in uw aanmelding, waar verliezen behandelaren tijd, en welke gegevens verwerkt u nu en waar staan die? Daarmee hebt u genoeg voor een goed eerste gesprek. Op de pagina over verslavingszorg ziet u welke vragen wij in deze sector tegenkomen.
Tot slot
Dit artikel is algemene informatie en geen medisch, juridisch of financieel advies. De juiste keuzes hangen af van uw organisatie en de regels die voor u gelden. Wilt u vrijblijvend bespreken wat voor u past? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Waar begin ik met een website of app voor verslavingszorg?
Begin bij de mensen voor wie het is: hulpzoekenden, naasten, cliënten en verwijzers. Beschrijf wat zij nodig hebben, welk probleem u wilt oplossen en welke gegevens daarbij horen. Pas daarna kiest u een oplossing en een partner.
Wat betekent laagdrempelig bij een aanmeldflow?
Een laagdrempelige aanmelding vraagt weinig gegevens, gebruikt gewone taal, legt uit wat er daarna gebeurt en biedt meer dan één manier om contact op te nemen. Zo schrikt u mensen die aarzelen niet af en hoeft u minder gegevens te beveiligen.
Welke eisen voor informatiebeveiliging gelden voor mij?
Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens vraagt de AVG passende technische en organisatorische maatregelen. Wat passend is, hangt af van het risico en van uw situatie. Controleer voor uw situatie de actuele informatie van de AP.
Kan een ontwikkelpartner ook het beheer doen?
Ja, veel partijen bieden beheer en doorontwikkeling na oplevering. Maak daar vooraf afspraken over: wie lost storingen op, hoe gaat u om met updates en beveiliging, en hoe kunt u uw gegevens meenemen als u wilt overstappen.

