In het kort

  • Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens en hebben extra bescherming nodig.
  • Zorgaanbieders die gegevens verwerken in een zorginformatiesysteem moeten volgens de IGJ hun informatiebeveiliging op orde hebben.
  • U moet kunnen laten zien dat uw maatregelen werken, bijvoorbeeld met een onafhankelijke beoordeling.
  • Toegankelijkheid is belangrijk voor cliënten, maar welke regels voor u gelden hangt van uw situatie af.

Waarom is privacy in de thuiszorg extra gevoelig?

Thuiszorg komt letterlijk binnen in het leven van mensen. Zorgverleners weten wat iemand gebruikt, hoe iemand woont en wie er hulp biedt. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Deze gegevens zijn extra beschermd en komen vaak in een dossier te staan. Organisaties moeten er goed mee omgaan.

Voor een website of app betekent dit dat u niet alleen naar het dossiersysteem moet kijken. Ook een contactformulier, een aanmeldformulier of een bericht in een app kan gezondheidsinformatie bevatten. Wat een bezoeker invult, kan dus al bijzondere persoonsgegevens zijn.

Wat vraagt informatiebeveiliging en geldt dat voor u?

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) schrijft dat informatiebeveiliging geldt voor elke zorgaanbieder die gegevens van personen verwerkt in een zorginformatiesysteem. De IGJ verwijst voor de wettelijke basis naar de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz).

De kern is een managementsysteem voor informatiebeveiliging, met een risicoanalyse en een kwaliteitscyclus: plannen, uitvoeren, controleren en bijsturen. U bepaalt eerst met welke bedreigingen u te maken heeft en kiest daarna maatregelen.

Hoe laat u zien dat uw maatregelen werken?

U moet regelmatig kunnen laten zien dat uw managementsysteem en maatregelen werken, bijvoorbeeld met een onafhankelijke beoordeling. Wat bij uw organisatie past, bespreekt u met uw eigen adviseur.

De IGJ geeft zelf aan ook bij kleine zorgaanbieders toezicht te houden op informatiebeveiliging, via een digitale vragenlijst. Een thuiszorgorganisatie kan dus niet aannemen dat een kleine omvang uitzondering geeft. Wat dit voor uw organisatie concreet inhoudt, bespreekt u met uw eigen security- of privacyfunctionaris.

Wat vraagt de AVG van u?

Daarnaast geldt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De IGJ benoemt dat de AVG passende technische of organisatorische maatregelen eist om persoonsgegevens te beschermen. De AP schrijft over gezondheidsgegevens dat de wet bepaalt aan welke regels organisaties zich moeten houden.

In de praktijk gaat het onder meer om de vraag op welke grondslag u gegevens verwerkt, wie er toegang toe heeft en hoe lang u gegevens bewaart. Wilt u weten wat in uw situatie van toepassing is, leg dat dan voor aan een privacyjurist of functionaris gegevensbescherming. Dit artikel is daar geen vervanging voor.

Hoe vertaalt dit zich naar een website, portaal of app?

Een paar ontwerpkeuzes ziet u in vrijwel elk thuiszorgproject terug.

  • Verzamel niet meer dan nodig. Elk veld in een aanmeldformulier moet een reden hebben.
  • Regel toegang per rol. Een zorgverlener hoeft niet elk dossier te zien, een mantelzorger niet alles van de cliënt.
  • Beveilig het contact. Berichten met gezondheidsinformatie horen niet in gewone e-mail of gewone chat.
  • Houd bij wie wat inziet. Een duidelijk logboek helpt bij toezicht en bij vragen van cliënten.
  • Denk aan beheer. Beveiliging eindigt niet bij oplevering. Updates en monitoring horen erbij, zie beheer en doorontwikkeling.

ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Bij koppelingen met andere systemen speelt backend en integraties een grote rol.

Wat betekent digitale toegankelijkheid voor een thuiszorgorganisatie?

Veel cliënten in de thuiszorg zijn ouder of hebben een beperking. Een website die slecht leesbaar is of alleen met een muis te bedienen, sluit hen buiten. De WCAG is de internationale standaard voor toegankelijke webcontent. Digitoegankelijk.nl, de site van de overheid over dit onderwerp, beschrijft dat voor overheidsorganisaties de eisen op niveau A en AA van WCAG 2.1 verplicht zijn, samen 50 eisen.

Let op: die verplichting uit het Besluit digitale toegankelijkheid overheid geldt voor overheidsinstanties. Of en hoe dit voor uw organisatie geldt, hangt af van uw situatie. Toch is de norm een goed referentiepunt: een toegankelijke site werkt voor iedereen beter, ook voor mantelzorgers die snel iets op hun telefoon zoeken.

Waar het van uw situatie afhangt

Niet elke thuiszorgorganisatie heeft dezelfde eisen. Een kleine zelfstandige zorgaanbieder heeft andere risico's dan een regionale organisatie met honderden medewerkers. Ook de vraag of u onder de Cyberbeveiligingswet valt, is niet voor iedereen hetzelfde. De IGJ schrijft dat alle zorgaanbieders hun informatiebeveiliging op orde moeten hebben, ook als de organisatie niet onder de Cyberbeveiligingswet valt.

Meer over de rollen en regelingen in de sector leest u in thuiszorg en wijkverpleging uitgelegd. Praktische stappen voor een digitaal project staan in een website, portaal of app laten maken voor thuiszorg. Op de pagina over thuiszorg als sector ziet u wat ZORGEMA voor deze sector doet.

Hoe ziet de communicatie met cliënten en mantelzorgers eruit?

Veel contact in de thuiszorg gaat over alledaagse dingen: wanneer komt de verzorgende, wie is het, kan de afspraak verzet worden. Zulke berichten bevatten al snel informatie over iemands gezondheid of woonsituatie. Een route daarvoor in een beveiligde omgeving, bijvoorbeeld een portaal, is meestal veiliger dan gewone e-mail. Bespreek met uw privacyfunctionaris welke gegevens u via welk kanaal uitwisselt.

Houd daarbij rekening met de gebruiker. Niet iedere cliënt of mantelzorger is thuis in inloggen en tweestapsverificatie. Een veilige route moet dus ook begrijpelijk zijn. Anders zoeken mensen een omweg, bijvoorbeeld via een onveilige app, en daar help je niemand mee.

Wie is verantwoordelijk voor wat?

Een zorgorganisatie die een website of app laat bouwen, blijft zelf verantwoordelijk voor de verwerking van persoonsgegevens. De ontwikkelpartner verwerkt in veel gevallen gegevens in opdracht van de organisatie. Leg daarom schriftelijk vast wie waarvoor verantwoordelijk is, welke afspraken er zijn over beveiliging en wat er gebeurt bij een incident. Dit is een onderwerp waarover u uw jurist of functionaris gegevensbescherming kunt raadplegen.

Vraag ook welke externe diensten de oplossing gebruikt, zoals hosting, e-mail of analyse. Elke externe dienst die gezondheidsinformatie kan raken, verdient een bewuste keuze.

Wat doet u met de AI-assistenten en slimme functies?

Steeds vaker horen organisaties de vraag of ze slimme functies kunnen toevoegen, zoals een chatbot of automatische samenvattingen. Bij gezondheidsgegevens vraagt dat extra zorgvuldigheid. Lees daarvoor ons artikel over AI in de zorg: kansen en kaders. Het uitgangspunt is: eerst het doel en de risico's helder, daarna pas de techniek.

Tot slot

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch, medisch of financieel advies. Regels veranderen, en uw situatie bepaalt wat voor u geldt. Raadpleeg de bronnen en uw eigen adviseur. Wilt u samen kijken naar een digitale oplossing voor uw organisatie? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Zijn gezondheidsgegevens bijzondere persoonsgegevens?

Ja. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze zijn extra beschermd en organisaties moeten er goed mee omgaan volgens de regels die de wet stelt.

Moet een thuiszorgorganisatie informatiebeveiliging regelen?

Volgens de IGJ geldt informatiebeveiliging voor elke zorgaanbieder die gegevens van personen verwerkt in een zorginformatiesysteem. U moet kunnen laten zien dat uw beveiliging op orde is, met regelmatige beoordeling van uw maatregelen.

Hoe laat een zorgaanbieder zien dat de beveiliging werkt?

Bijvoorbeeld met een onafhankelijke beoordeling van het managementsysteem en de maatregelen. Wat bij uw organisatie past, hangt af van uw omvang en risico's. Bespreek dat met uw eigen security- of privacyfunctionaris.

Geldt de verplichte WCAG-norm ook voor mijn thuiszorgwebsite?

De verplichting uit het Besluit digitale toegankelijkheid overheid geldt voor overheidsinstanties, met WCAG 2.1 niveau A en AA. Of dit op uw organisatie van toepassing is, hangt af van uw situatie. De richtlijnen blijven een nuttig vertrekpunt voor een bruikbare website.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.