In het kort
- Gezondheidsgegevens en het burgerservicenummer (BSN) zijn bijzondere persoonsgegevens en vragen extra zorg.
- Bij prenatale screening wordt toestemming op onderdelen vastgelegd, bijvoorbeeld voor het uitwisselen van gegevens en voor wetenschappelijk onderzoek.
- Beveiliging bestaat uit technische en organisatorische maatregelen. Alleen wie de gegevens nodig heeft, mag erbij.
- Wat precies voor u geldt, hangt af van uw rol in het proces. Stem dit af met uw regionaal centrum en uw functionaris gegevensbescherming.
Waarom is dit veld extra gevoelig?
Gegevens over een zwangerschap, een screening en een mogelijke afwijking horen bij de meest persoonlijke gegevens die er zijn. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn en extra beschermd moeten worden.
Pns.nl noemt als bijzondere persoonsgegevens onder meer gegevens over gezondheid en het burgerservicenummer. Deze mogen alleen onder zeer strenge voorwaarden worden verwerkt, omdat een verkeerde verwerking iemands privacy ernstig kan aantasten. Voor een organisatie in prenatale screening is vrijwel alles wat u digitaal registreert dus gevoelig.
Wat verstaat de AVG onder verwerken?
De AVG gebruikt een ruim begrip. Volgens pns.nl valt alles wat iemand met een persoonsgegeven doet onder verwerken: verzamelen, vastleggen, bewaren, raadplegen, doorsturen en verwijderen. Ook een IP-adres kan een persoonsgegeven zijn.
Voor een website betekent dit dat niet alleen een formulier telt. Ook een statistiekentool, een cookie of een e-mailservice verwerkt gegevens. Weet dus goed welke diensten op uw website draaien en welke gegevens daarheen gaan.
Welke beveiliging verwacht de wet?
De AVG vraagt technische en organisatorische maatregelen. Pns.nl legt uit dat dit twee kanten heeft: technisch beschermen tegen toegang door derden, en intern zorgen dat gegevens alleen toegankelijk zijn voor mensen die ze nodig hebben voor hun taken.
In de praktijk gaat het om zaken als sterke inlogmethodes, rechten per functie en het vastleggen van wie wat heeft ingezien. Welke maatregelen passend zijn, hangt af van het risico. Leg vast welke maatregelen u hebt genomen en controleer regelmatig of ze nog werken. Overleg met uw beveiligingsfunctionaris of functionaris gegevensbescherming welke maatregelen voor u passend zijn.
Wat zegt de AP over de zorg?
De AP meldde in december 2025 dat zij steekproefsgewijs zorgaanbieders ging bezoeken om te controleren hoe zij omgaan met gevoelige gegevens. Zij ziet dat lang niet alle zorgaanbieders hun beveiliging op orde hebben en dat het regelmatig misgaat bij het uitwisselen van gegevens.
Volgens de AP kwamen in 2024 de meeste datalekmeldingen uit de sectoren gezondheid en welzijn, ruim 6800. De AP startte ook een onderzoek naar de hack bij een laboratorium dat gegevens voor bevolkingsonderzoeken verwerkte. Het laat zien dat dit geen theoretisch risico is.
Hoe werkt toestemming bij screening?
Bij prenatale screening staat de geïnformeerde keuze centraal. De counselor legt volgens pns.nl vast of de zwangere informatie wil, welke onderzoeken zij wel of niet wil, en wanneer zij toestemming gaf voor het uitwisselen van gegevens met andere zorgverleners en met Peridos. Toestemming voor wetenschappelijk onderzoek wordt apart vastgelegd.
Voor jonge zwangeren gelden aparte regels. Volgens pns.nl is voor zwangeren van 15 jaar en jonger toestemming van ouders of voogd nodig, met verschillende regels voor bepaalde leeftijdsgroepen. Raadpleeg daarvoor de actuele richtlijnen van pns.nl.
Voor uw eigen website geldt: houd toestemming voor extra zaken, zoals een nieuwsbrief, gescheiden van het proces zelf.
Wat betekent dit voor een website?
Een informatiewebsite voor zwangeren wordt gevoelig zodra er formulieren of trackers bij komen. Houd rekening met deze punten:
- Vraag niet meer dan nodig: vooral geen vrije tekstvelden waarin mensen medische details typen.
- Beperk trackers: weeg of u een statistiektool nodig hebt en hoe u die instelt.
- Wees eerlijk over cookies: vraag toestemming waar dat nodig is.
- Schrijf een begrijpelijke privacyverklaring: wat u verzamelt, waarom en hoe lang.
- Denk aan taal: niet iedere zwangere leest even gemakkelijk Nederlands.
En voor een portaal, afspraaksysteem of koppeling?
Zodra een zwangere haar afspraak, verwijzing of uitslag kan inzien, werkt u met een beveiligde omgeving. Daar hoort sterke authenticatie bij en een heldere rechtenstructuur. Verstuur geen uitslagen in gewone e-mail, maar werk met een melding dat er iets klaarstaat.
Een koppeling met een laboratorium of ander systeem vraagt afspraken over wie de gegevens verwerkt en welke gegevens uitgewisseld worden. Een ontwikkelpartner die gegevens verwerkt, is een verwerker. Maak daarover afspraken op papier. Meer hierover staat in het artikel over digitaal verbeteren in prenatale screening.
Toegankelijkheid
Informatie over prenatale screening moet voor iedereen te begrijpen en te gebruiken zijn. Dat betekent goed leesbare teksten, voldoende contrast, formulieren met duidelijke labels en bediening zonder muis. De internationale richtlijnen heten WCAG.
Een moeilijke tekst of een formulier dat niet werkt met een schermlezer maakt een keuze die al lastig is, nog lastiger. Toegankelijkheid is dus ook een kwestie van zorgvuldigheid.
Datalek: wat doet u?
Pns.nl wijst op de meldplicht datalekken: elke inbreuk op de maatregelen die zijn genomen om gegevens te beveiligen, moet worden beoordeeld, en melden is nodig als de inbreuk tot ernstige nadelige gevolgen kan leiden. Denk aan een hack, een technisch falen, maar ook aan een verloren laptop.
Spreek vooraf af wie een datalek intern oppakt en hoe snel. Een goed plan voorkomt paniek op het moment zelf. Meer over het veld zelf leest u in het artikel hoe prenatale screening werkt.
Wat kunt u deze maand al doen?
Niet elke verbetering is een groot project. Loop uw bevestigingsmails na en haal overbodige medische details weg. Controleer welke trackers uw website gebruikt. Schrijf een korte, begrijpelijke privacyverklaring voor zwangeren.
Hoe verhoudt dit zich tot de rest van de zorg?
De hierboven genoemde regels gelden breder in de zorg. Een overzicht staat in het artikel over digitale gegevensuitwisseling in de zorg. Meer over de sector vindt u op de pagina Prenatale screening en diagnostiek. Zie bijvoorbeeld backend en integraties.
Tot slot
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch, juridisch of financieel advies. Raadpleeg voor uw situatie uw functionaris gegevensbescherming, jurist of beveiligingsfunctionaris en uw regionaal centrum.
Wilt u samen kijken naar uw website of systemen? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Zijn gegevens over prenatale screening bijzondere persoonsgegevens?
Ja. Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens en dus extra beschermd, net als het burgerservicenummer. Ze mogen alleen onder zeer strenge voorwaarden worden verwerkt.
Welke toestemming wordt bij screening vastgelegd?
Volgens pns.nl legt de counselor vast of de zwangere informatie wil, welke onderzoeken zij kiest en of zij toestemming geeft voor het uitwisselen van gegevens. Toestemming voor wetenschappelijk onderzoek wordt apart vastgelegd.
Wat moet ik doen bij een datalek?
Beoordeel de inbreuk direct en kijk of u die moet melden. Dat is nodig als de inbreuk tot ernstige nadelige gevolgen kan leiden. Zorg dat u vooraf hebt afgesproken wie dit intern oppakt en hoe snel.
