In het kort

  • Gegevens over iemands gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens en daarom extra beschermd door de AVG.
  • Al bij een aanmeldformulier op uw website kunnen gezondheidsgegevens ontstaan. Dat vraagt om bewuste keuzes.
  • De Autoriteit Persoonsgegevens noemt onder meer een DPIA en een functionaris gegevensbescherming als verplichtingen voor zorgaanbieders in bepaalde situaties.
  • Wat precies voor u geldt, hangt af van uw organisatie en van uw verwerkingen. Laat dat altijd vaststellen door een deskundige.

Waarom zijn gegevens in de mentale zorg extra gevoelig?

Gegevens over iemands gezondheid zijn volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) bijzondere persoonsgegevens, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze zijn extra beschermd door de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). In de mentale zorg rond de geboorte gaat het vaak over iets heel persoonlijks: hoe een ouder zich voelt, wat er gebeurd is en wat er thuis speelt.

Daar komt bij dat het om een gezin gaat. In één dossier kunnen gegevens over een ouder, een partner en een kind samenkomen. Dat maakt zorgvuldigheid extra belangrijk.

Wanneer wordt een website of formulier een verwerking van gezondheidsgegevens?

Zodra een bezoeker via uw website vertelt waarom hij of zij hulp zoekt, kunt u gezondheidsgegevens verwerken. Ook een eenvoudig contactformulier met een vrij tekstveld kan daaronder vallen. Dat geldt zelfs als u er niet om vraagt.

Praktische vragen om bij stil te staan:

  • Welke gegevens vraagt u echt nodig voor de eerste stap?
  • Waar komen de ingevulde gegevens terecht: in een mailbox, een formulierentool of een beveiligd systeem?
  • Wie binnen uw organisatie krijgt toegang?
  • Hoe lang bewaart u de gegevens?

Een vrij tekstveld laten vervallen of een duidelijke waarschuwing plaatsen om geen gevoelige details in te vullen, kan al veel schelen. De juiste aanpak hangt af van uw werkwijze.

Wat zegt de AP over verplichtingen voor zorgaanbieders?

De AP schrijft dat in de AVG en in zorgwetgeving duidelijk staat aan welke extra regels zorgaanbieders moeten voldoen als zij gezondheidsgegevens verwerken, bijvoorbeeld regels over beveiliging en over het delen van gegevens binnen de zorg of met derden. Als voorbeelden van verplichtingen noemt de AP:

  • Een data protection impact assessment (DPIA) bij grootschalige verwerking van gezondheidsgegevens.
  • Het aanstellen van een functionaris gegevensbescherming (FG).

Of deze verplichtingen voor uw organisatie gelden, is afhankelijk van de omvang en de aard van uw verwerkingen. Een zelfstandige psycholoog zit in een andere situatie dan een grote instelling. Vraag daarom advies aan een privacy-deskundige of aan uw FG.

Hoe zit het met de beveiliging van gezondheidsgegevens?

De AP geeft aan dat er regels bestaan over de beveiliging van gezondheidsgegevens: de AVG vraagt om passende beveiligingsmaatregelen. Het is gebruikelijk dat u een ontwikkelpartner vraagt hoe die omgaat met onderwerpen als toegangsbeheer, versleuteling, logging en het beperken van wie wat mag zien.

Ook het gebruik van clouddiensten vraagt aandacht. De AP heeft hier een praktijkgids over gezondheidsgegevens in de cloud over gepubliceerd. Daarin staat onder meer dat u moet nadenken over de plek waar gegevens worden verwerkt.

Hoe communiceert u veilig met ouders?

Gewone e-mail is niet altijd een geschikt kanaal voor persoonlijke of medische informatie. Een beveiligd portaal waarin ouders berichten kunnen lezen en sturen, is voor veel aanbieders een prettiger alternatief. Let daarbij op het volgende:

  • Een inlogmethode die veilig is, maar die een uitgeputte ouder nog kan gebruiken.
  • Meldingen die niet verraden waarover het bericht gaat, bijvoorbeeld in een e-mailonderwerp of pushbericht.
  • Een heldere uitleg over wat u met het contact doet en wie meeleest.
  • Een manier om duidelijk te maken dat het kanaal niet voor spoed bedoeld is. Thuisarts adviseert bij een depressie na de bevalling in bepaalde situaties de arts te bellen, bij gevaar 112 en bij zelfmoordgedachten 113.

Hoe zit het met toestemming en inzage?

Toestemming is niet altijd de juiste grondslag voor het verwerken van gegevens in de zorg. De AP legt uit dat bijzondere persoonsgegevens in beginsel niet verwerkt mogen worden, tenzij een uitzondering geldt. Voor zorgverleners bestaat een uitzondering voor de verwerking die nodig is voor een goede behandeling of verzorging. Voor andere doelen, zoals een nieuwsbrief of onderzoek, gelden andere regels.

Ook rechten van betrokkenen, zoals inzage, spelen mee. Dat vraagt dat uw systemen gegevens terug kunnen vinden. Laat de juridische invulling over aan een jurist of FG.

Wat betekent toegankelijkheid voor uw site?

Mensen zoeken hulp op een moment dat ze weinig energie hebben. Dat is een extra reden voor toegankelijke teksten, goede contrasten, toetsenbordbediening en duidelijke foutmeldingen. De internationale richtlijnen voor webtoegankelijkheid heten WCAG. Of u formeel aan een bepaald niveau moet voldoen, hangt van uw situatie af. Als uitgangspunt werkt het voor alle bezoekers.

Wat moet u vastleggen en afspreken met leveranciers?

Als een externe partij een deel van uw website, portaal of hosting verzorgt, verwerkt die partij mogelijk persoonsgegevens namens u. Dan zijn schriftelijke afspraken nodig, meestal in een verwerkersovereenkomst. De AP beschrijft in haar praktijkgids over gezondheidsgegevens in de cloud wat daarbij speelt. Laat de inhoud van zulke afspraken beoordelen door iemand met juridische kennis.

Leg ook vast wie na oplevering updates doet, wie meldingen ontvangt als er iets misgaat en hoe u omgaat met een mogelijk datalek. Dat zijn geen techniekvragen alleen, maar ook organisatievragen.

Wat kunt u zelf doen zonder technische kennis?

Er is veel dat u zelf kunt doen, voordat u een partij inschakelt:

  • Maak een lijst van alle plekken waar ouders u gegevens geven: formulier, e-mail, telefoon, social media.
  • Kijk per plek welke gegevens u nodig heeft en welke niet.
  • Controleer of uw privacyverklaring begrijpelijk is en klopt met wat u doet.
  • Lees uw tekst hardop voor en kijk of een vermoeide ouder hem zou begrijpen.

Zo komt u goed voorbereid in gesprek met een adviseur.

Waar begint u?

Begin met inzicht: welke gegevens ontstaan waar, en wie heeft er toegang toe? Vanuit dat overzicht kunt u verbeteringen kiezen. Eerder schreven we over de rol van mentale ondersteuning in het zorglandschap en over een digitaal platform laten bouwen. Meer over uitwisseling tussen zorgpartijen leest u in digitale gegevensuitwisseling in de zorg. Over websites en webapps voor zorgorganisaties leest u meer op de dienstenpagina. Meer over deze sector vindt u op de pagina mentale ondersteuning rond de geboorte.

Tot slot

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch, medisch of financieel advies. Voor uw eigen situatie raadpleegt u een privacy-deskundige of uw functionaris gegevensbescherming. Wilt u bespreken hoe uw website of portaal veilig en toegankelijk kan worden ingericht? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Zijn gegevens over mentale gezondheid bijzondere persoonsgegevens?

Ja. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens, die extra beschermd zijn door de AVG. Dat geldt voor gegevens in een medisch dossier, maar ook voor andere dossiers die gezondheidsgegevens bevatten, zoals een dossier van een maatschappelijk werker.

Moet elke zorgaanbieder een DPIA uitvoeren?

Niet automatisch. De AP noemt een DPIA als verplichting bij grootschalige verwerking van gezondheidsgegevens. Of dat voor uw organisatie geldt, hangt af van de aard en omvang van uw verwerkingen. Een privacy-deskundige of functionaris gegevensbescherming kan dat voor u beoordelen.

Mag ik op mijn website een contactformulier gebruiken?

Dat kan, maar denk na over welke gegevens u vraagt en waar ze terechtkomen. Een formulier met een vrij tekstveld kan gezondheidsgegevens opleveren. Beperk de vragen tot wat nodig is, zorg voor een beveiligde verwerking en leg uit wat u met de gegevens doet.

Moet mijn website voldoen aan WCAG?

WCAG zijn internationale richtlijnen voor toegankelijke websites. Of u er formeel aan moet voldoen, hangt van uw situatie af. Als uitgangspunt zijn ze nuttig voor elke zorgaanbieder, zeker voor bezoekers die moe, gestrest of minder digitaal vaardig zijn.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.