In het kort
- Medisch specialistische geboortezorg is de zorg rond zwangerschap en bevalling die in het ziekenhuis of door specialisten wordt geleverd.
- Verloskundigen, gynaecologen, klinisch verloskundigen, kinderartsen en kraamzorg werken in de integrale geboortezorg samen.
- Goede zorg vraagt dat gegevens op tijd bij de juiste zorgverlener komen.
- Dat maakt digitale informatie, portalen en koppelingen belangrijk, maar ook gevoelig.
Wat is medisch specialistische geboortezorg?
Medisch specialistische geboortezorg is de zorg rond zwangerschap, bevalling en de periode erna die specialistische kennis of ziekenhuiszorg vraagt. Het gaat om zorg die verder gaat dan de basisbegeleiding door een verloskundige. De precieze indeling verschilt per situatie en per regio. Dit artikel geeft een algemeen beeld en is geen medische uitleg.
In de praktijk bestaat de geboortezorg uit meerdere schakels. Zorgverleners uit verschillende disciplines hebben ieder hun eigen taak. Wat ze verbindt, is dat zij samen zorg leveren aan één zwangere en één kind.
Wie werken er samen rond een zwangere?
Rond een zwangere werken meerdere beroepsgroepen samen. Kennisnet Geboortezorg laat op zijn website zorgverleners aan het woord zoals verloskundigen, gynaecologen, een klinisch verloskundige, een kinderarts en kraamverzorgenden. Dat laat zien hoe breed het team is.
Ook de organisaties achter de gezamenlijke afspraken zijn divers. In het Duurzaam Informatiestelsel Geboortezorg werken volgens de KNOV onder meer KNOV, Bo Geboortezorg, NVOG, NVK, BEN en de Federatie van VSV's samen. Zo ziet u hoeveel partijen betrokken zijn bij één gezamenlijke manier van gegevens delen.
Wat betekent integrale geboortezorg?
Integrale geboortezorg betekent dat zorgverleners rond een zwangere als één team werken, in plaats van naast elkaar. Kennisnet Geboortezorg beschrijft dat het zich inzet voor integrale zorg en preventie rond zwangerschap en geboorte, met als doel de best mogelijke start voor elke zwangere, elk kind en elk gezin.
Voor zorgorganisaties betekent dat vooral samenwerken over de grenzen van de eigen organisatie heen. Meer achtergrond leest u in ons artikel over integrale geboortezorg en samenwerking en in geboortezorg in Nederland.
Hoe is de landelijke samenwerking geregeld?
De landelijke samenwerking verloopt via de Landelijke Tafel Integrale Geboortezorg, afgekort LTIG. Volgens Kennisnet Geboortezorg is dit het landelijke samenwerkingsverband waarin partijen gezamenlijk richting geven aan de integrale geboortezorg. Werktafels voor Kwaliteit, Data en Organisatie bereiden voorstellen voor.
Het Coördinatiepunt Perinatale Zorg, afgekort CPZ, ondersteunt deze samenwerking. Dat de werktafel Data een eigen plek heeft, laat zien hoe belangrijk informatie en gegevens in dit veld zijn.
Welke digitale vragen horen bij deze zorg?
Digitaal draait het in de specialistische geboortezorg vooral om twee dingen: informatie voor zwangeren en gegevensuitwisseling tussen zorgverleners. Een zwangere wil weten wat er gaat gebeuren, waar zij naartoe moet en wie zij kan bellen. Een zorgverlener wil de juiste gegevens op het juiste moment zien.
Voor de patiënt kan dat bijvoorbeeld betekenen:
- een duidelijke website met begrijpelijke uitleg over afspraken en locaties;
- een portaal of app waarin afspraken en informatie bij elkaar staan;
- een veilige manier om vragen te stellen of gegevens aan te leveren.
Voor de zorgverlener gaat het om koppelingen en gedeelde standaarden. Meer over dat thema vindt u in ons artikel over digitale gegevensuitwisseling in de zorg.
Waarom is gegevensuitwisseling verplicht en lastig?
Zorgaanbieders zijn volgens de KNOV sinds 1 juli 2023 wettelijk verplicht om zorggegevens elektronisch uit te wisselen op grond van de Wegiz. Daarnaast wordt de Europese wetgeving EHDS, de European Health Data Space, geïmplementeerd. De KNOV noemt maart 2029 als moment waarop de eerste verplichtingen daaruit ingaan.
In de geboortezorg is daarvoor het Duurzaam Informatiestelsel Geboortezorg opgezet, dat wordt beheerd door Blinkz. De KNOV geeft ook aan dat de viewer in de praktijk nog niet optimaal werkt. Dat laat zien dat techniek en dagelijkse praktijk niet altijd vanzelf op elkaar aansluiten.
Wat kunt u als organisatie hiermee?
Als zorgorganisatie hoeft u niet alles zelf te bouwen. Veel in de geboortezorg is al afgesproken in landelijke kaders. De vraag is vooral hoe uw eigen website, portaal of app daarop aansluit en hoe u uw cliënten of patiënten goed informeert.
Denk aan vragen als:
- Welke informatie zoekt een zwangere voordat zij naar het ziekenhuis komt?
- Welke gegevens moeten wel digitaal en welke liever niet?
- Welke koppelingen met andere systemen zijn echt nodig?
- Wie beheert en onderhoudt dit na oplevering?
Een website of webapp hoeft niet groot te zijn om hier verschil te maken. Een heldere route, begrijpelijke taal en een goede toegankelijkheid gaan vaak een eind. Meer over de sector vindt u op de pagina medisch specialistische geboortezorg.
Wat is het verschil tussen eerste en tweede lijn?
De eerste lijn is de zorg dichtbij, zoals de verloskundige. De tweede lijn is de zorg die via een verwijzing in het ziekenhuis of bij een specialist plaatsvindt. Rond zwangerschap en geboorte lopen die twee lijnen vaak door elkaar heen. Een zwangere kan bij de ene zorgverlener beginnen en later ook bij een andere terechtkomen.
Voor digitale hulpmiddelen is dat een belangrijk gegeven. Een zwangere ziet niet de organisatiegrenzen, maar één traject. Een website die dat traject helder uitlegt, haalt veel onzekerheid weg. Een zorgverlener moet daarnaast kunnen vertrouwen dat de gegevens die hij nodig heeft ook echt aankomen.
Waar komt een zwangere digitaal mee in aanraking?
Een zwangere komt in het ziekenhuis meestal eerst in aanraking met de website. Daar zoekt zij openingstijden, routes, contactgegevens en uitleg over onderzoeken. Daarna volgen vaak een afspraakbevestiging, een herinnering en soms een portaal.
Juist in een periode vol nieuwe en soms spannende informatie telt rust. Korte zinnen, een logische opbouw en duidelijke contactmogelijkheden helpen. Dat geldt ook voor mensen die minder digitaal vaardig zijn of de Nederlandse taal nog leren.
Toegankelijkheid hoort daar vanzelfsprekend bij. Op de website van DigiToegankelijk, het programma van de overheid, staat dat het belangrijk is dat websites en apps toegankelijk zijn, zodat echt iedereen ze kan gebruiken. Overheidsorganisaties moeten hun websites en apps volgens die site toegankelijk maken en houden. Voor andere organisaties kan het van de situatie afhangen wat precies geldt, maar het uitgangspunt is voor iedere zorgorganisatie nuttig.
Wat kan een heldere website al oplossen?
Veel vragen aan een ziekenhuis zijn terugkerende vragen. Waar parkeer ik, wie bel ik buiten kantoortijd, wat neem ik mee? Een heldere website beantwoordt die vragen vooraf, waardoor medewerkers minder vaak dezelfde uitleg hoeven te geven. Dat geeft zwangeren rust en zorgverleners ruimte voor het gesprek zelf.
Hoe verder lezen?
Wilt u weten welke eisen aan privacy en beveiliging gelden? Lees dan privacy en beveiliging in de specialistische geboortezorg. Wilt u zelf iets digitaals laten maken? Dan helpt een digitale patiëntreis laten maken u op weg.
Tot slot
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch, juridisch of financieel advies. Wilt u vrijblijvend bespreken wat dit voor uw organisatie kan betekenen? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Wat is medisch specialistische geboortezorg?
Het is de zorg rond zwangerschap, bevalling en de periode erna die specialistische kennis of ziekenhuiszorg vraagt. De precieze indeling verschilt per situatie en regio. Meerdere zorgverleners werken daarbij samen, zoals verloskundigen, gynaecologen en kinderartsen.
Wat betekent integrale geboortezorg?
Integrale geboortezorg betekent dat zorgverleners rond een zwangere als één team samenwerken. Kennisnet Geboortezorg noemt als doel de best mogelijke start voor elke zwangere, elk kind en elk gezin, met aandacht voor zorg en preventie.
Moeten zorgaanbieders gegevens digitaal uitwisselen?
Volgens de KNOV zijn zorgaanbieders sinds 1 juli 2023 op grond van de Wegiz verplicht om zorggegevens elektronisch uit te wisselen. Daarnaast wordt de Europese EHDS geïmplementeerd. Wat dit voor uw organisatie precies betekent, hangt af van uw situatie.
