In het kort

  • Gegevens over gezondheid en over kinderen en gezinnen in de jeugdzorg zijn gevoelig. De AVG kent daarvoor extra strenge regels.
  • Jeugdhulpaanbieders moeten gegevens beveiligen met passende technische en organisatorische maatregelen en moeten kunnen laten zien dat die werken.
  • Toegankelijkheid is geen luxe: gezinnen in een moeilijke periode moeten uw website of portaal ook kunnen gebruiken.
  • Wat precies voor u geldt, hangt af van uw rol en situatie. Laat u daarover zo nodig juridisch adviseren.

Waarom zijn gegevens in de jeugdzorg extra gevoelig?

Gegevens in de jeugdzorg zijn extra gevoelig omdat ze gaan over kinderen en hun gezin. Dossiers in de jeugdzorg bevatten vaak zeer gevoelige informatie, waaronder bijzondere persoonsgegevens van de jeugdige maar ook van gezins- of familieleden.

Dat betekent dat een website, aanmeldformulier of portaal in deze sector nooit alleen een technisch product is. Elke keuze over wat u vraagt, wat u bewaart en wie erbij kan, raakt het vertrouwen van gezinnen.

Wat zegt de AVG over gezondheidsgegevens?

Gegevens over iemands gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens, en die verwerken is in beginsel verboden. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat u zo'n verwerking alleen mag doen als u aan een aantal strenge eisen voldoet. Een gewone grondslag is dan niet genoeg.

De AP legt uit dat de zorg hierover specifieke informatie heeft: gezondheidsgegevens zijn extra beschermd en organisaties moeten er zorgvuldig mee omgaan. Of een bepaalde verwerking mag, hangt af van uw rol, uw doel en de wet die voor u geldt.

Daarom is het verstandig om vooraf vast te leggen:

  • welke gegevens u echt nodig hebt;
  • op welke grondslag en uitzondering u zich baseert;
  • wie toegang heeft en waarom;
  • hoe lang u gegevens bewaart.

De AP wijst erop dat u zelf moet beoordelen welke grondslag van toepassing is. Dat is uw eigen verantwoordelijkheid, en de AP kan daar geen advies over geven.

Wat vraagt informatiebeveiliging van een jeugdhulpaanbieder?

Gezondheidsgegevens en andere gevoelige gegevens moeten volgens de AVG (artikel 32) worden beveiligd met passende technische en organisatorische maatregelen. Wat passend is, hangt af van het risico en van uw situatie.

Dat geldt ook voor kleine aanbieders en eenmanszaken. Denk aan beleid, risicobeheer, controle en verbetermaatregelen. Het is dus niet genoeg om alleen maatregelen te nemen: u moet ook kunnen laten zien dat ze werken.

Wat betekent dat voor een website of portaal?

Voor een website of portaal betekent dit dat techniek en organisatie bij elkaar horen. Informatiebeveiliging gaat over uw hele organisatie, maar een portaal of app is een plek waar de maatregelen zichtbaar worden. Denk aan:

  • wie kan inloggen en hoe dat wordt vastgesteld;
  • welke gegevens een medewerker of ouder te zien krijgt;
  • hoe u omgaat met uitwisseling met gemeenten of ketenpartners;
  • hoe u storingen en datalekken opspoort en afhandelt.

Een ontwikkelpartner kan daarbij helpen met een veilig ontwerp, maar de verantwoordelijkheid blijft bij uw organisatie. Een goede partner denkt mee en legt uit welke keuzes er zijn, zonder te doen alsof de beveiliging vanzelf geregeld is.

Hoe laat u zien dat uw maatregelen werken?

Leg vast welke maatregelen u hebt genomen en waarom, en controleer regelmatig of ze nog werken. Een onafhankelijke beoordeling door een deskundige met kennis van de zorg kan daarbij helpen.

Omdat regels en toezicht kunnen veranderen, kijkt u het beste altijd op de actuele pagina's van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Hoe zit het met toestemming en communicatie met gezinnen?

Toestemming is een van de zes grondslagen uit de AVG, maar bij bijzondere persoonsgegevens is een grondslag alleen niet genoeg, zoals de AP uitlegt. Of u in een bepaalde situatie toestemming nodig hebt, hangt af van uw rol en van de wet waarop uw werk berust. Laat dat per verwerking vaststellen.

Praktisch geldt dat u in een formulier of portaal helder moet uitleggen wat u met gegevens doet, in taal die ouders en jongeren begrijpen. Vermijd onnodige vragen. Wat u niet vraagt, hoeft u niet te beveiligen.

Denk ook na over hoe u berichten verstuurt. Een e-mail met gevoelige inhoud is anders dan een melding dat er een bericht in een beveiligd portaal klaarstaat.

Wat is er nodig voor toegankelijkheid?

Een toegankelijke website of app is er voor iedereen, ook voor mensen met een beperking. DigiToegankelijk, het programma voor een toegankelijke overheid, legt uit dat het Besluit digitale toegankelijkheid overheid overheidsinstanties verplicht om websites en mobiele apps toegankelijker te maken. De daarbij gebruikte standaard EN 301 549 verwijst naar WCAG 2.1 niveau A en AA.

Of die wettelijke verplichting voor uw organisatie geldt, hangt af van wat voor organisatie u bent. Ongeacht de wet is toegankelijkheid in de jeugdzorg zinvol: ouders en jongeren moeten u gewoon kunnen bereiken.

Wat kunt u zelf doen om gevoelige gegevens veilig te houden?

U kunt een aantal praktische dingen zelf regelen, ook zonder dat u technisch specialist bent. Begin met een overzicht van waar gegevens staan: in welk systeem, op welk apparaat, in welke mailbox. Wat u niet kent, kunt u niet beschermen.

Stel daarna vast wie wat mag zien, en geef medewerkers alleen toegang die ze nodig hebben. Zorg dat u weet wat u moet doen bij een incident, en wie dan belt met wie. Oefen dat eens. Een nuttige werkwijze is een kwaliteitscyclus: maatregelen nemen, controleren of ze werken en verbeteren waar nodig.

Een website of portaal is dus een onderdeel van een groter geheel. Het helpt als uw ontwikkelpartner dit begrijpt en meedenkt over inlogmethoden, rechten en logging.

Hoe past dit in de rest van uw digitale plannen?

Privacy en beveiliging komen aan het begin, niet aan het eind. Wie later pas gaat nadenken over gegevensopslag, moet vaak dingen herbouwen. Een overzicht van de sector vindt u in het artikel jeugdhulp in Nederland uitgelegd. Praktische stappen voor een project staan in digitaal verbeteren in de jeugdzorg.

Ook de kaders voor digitale gegevensuitwisseling in de zorg zijn nuttig als u gegevens met andere partijen deelt. Op de pagina over jeugdzorg leest u hoe wij naar deze sector kijken, en bij websites en webapps wat wij bouwen.

Tot slot

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Wat voor uw organisatie geldt, hangt af van uw situatie, uw rol en de wet. Twijfelt u? Raadpleeg dan een jurist, uw functionaris gegevensbescherming of de bronnen die hierboven staan. Wilt u samen bekijken wat dit voor uw website of portaal betekent? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Zijn gegevens in de jeugdzorg bijzondere persoonsgegevens?

Vaak wel. Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens. Dossiers in de jeugdzorg bevatten vaak bijzondere persoonsgegevens van de jeugdige en ook van gezins- of familieleden. Voor deze gegevens gelden extra strenge regels in de AVG.

Welke eisen gelden voor informatiebeveiliging bij jeugdhulpaanbieders?

Op grond van artikel 32 van de AVG moet u passende technische en organisatorische maatregelen nemen. Dat geldt ook voor kleine aanbieders en eenmanszaken. Wat passend is, hangt af van het risico en van uw situatie.

Hoe toon ik aan dat mijn beveiligingsmaatregelen werken?

Leg vast welke maatregelen u hebt genomen en controleer regelmatig of ze werken. Een onafhankelijke beoordeling door een deskundige met kennis van de zorg kan daarbij helpen. Met alleen beleid en maatregelen bent u er niet, ze moeten ook aantoonbaar werken.

Moet mijn website van een jeugdhulpaanbieder aan WCAG voldoen?

Dat hangt af van uw organisatie. Het Besluit digitale toegankelijkheid overheid geldt voor overheidsinstanties en verwijst naar WCAG 2.1 niveau A en AA. Ook als u niet onder die regels valt, is een toegankelijke website voor gezinnen verstandig.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.