In het kort

  • Bij een inschrijving verwerkt u persoonsgegevens. Gaan die over gezondheid, zoals een zwangerschap of een zorg, dan zijn ze bijzonder en extra beschermd.
  • Vraag niet meer dan nodig en bewaar het niet langer dan nodig.
  • Verstuur gezondheidsinformatie liever niet via gewone e-mail en deel geen deelnemerslijsten zonder reden.
  • Welke regels precies voor u gelden, hangt af van uw organisatie. Laat u adviseren door een jurist.

Welke gegevens verwerkt een cursusaanbieder?

Bij een inschrijving verzamelt u meestal naam, e-mailadres, telefoonnummer en betaalgegevens. Soms vraagt u een uitgerekende datum, de naam van een partner of een opmerking over wensen of zorgen. Tijdens de cursus komt er vaak meer informatie bij, zoals een geboorteplan of vragen over gezondheid.

Veel van die gegevens zijn gewone persoonsgegevens. Een deel kan iets zeggen over iemands gezondheid. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze krijgen daarom extra bescherming in de AVG.

Een uitgerekende datum alleen is een grensgeval en hangt af van de situatie. Wie zich afvraagt of een gegeven bijzonder is, kan het beste voorzichtig zijn en een jurist raadplegen. Voor een eerste inleiding op de sector leest u zwangerschaps- en ouderschapscursussen uitgelegd.

Gelden de zorgregels ook voor cursussen?

De regels voor zorgaanbieders die de AP beschrijft, zoals dossierplicht en normen voor informatiebeveiliging, gaan uit van zorgverlening. Een cursus is voorlichting. Of uw organisatie als zorgaanbieder wordt gezien, hangt af van wie u bent en wat u doet, bijvoorbeeld als de cursus door een verloskundigenpraktijk wordt gegeven.

Wat hoe dan ook geldt: de AVG is van toepassing op iedereen die persoonsgegevens verwerkt. Dat betekent dat u een goede reden nodig hebt, dat u mensen duidelijk informeert en dat u de gegevens beveiligt. Voor gegevens over gezondheid zijn de regels strenger. Vraag een jurist wat voor uw organisatie geldt.

Op welke grondslag verwerkt u gegevens?

Voor een inschrijving is de uitvoering van de overeenkomst met de deelnemer vaak de grondslag voor gewone gegevens: u hebt de naam en het e-mailadres nodig om de cursus uit te voeren. Voor gegevens over gezondheid is meer nodig. De AP schrijft dat uitdrukkelijke toestemming een van de uitzonderingen is op het verbod om gezondheidsgegevens te verwerken, met strenge eisen.

Het beste uitgangspunt is daarom: vraag niet naar gezondheidsinformatie als u die niet nodig hebt. Hebt u die informatie wel nodig, bijvoorbeeld voor een cursus met beweging waarbij u moet weten of iemand klachten heeft, vraag dan uitdrukkelijk toestemming en leg uit waarom u het vraagt. Een jurist kan beoordelen hoe u dat het beste regelt.

Hoe communiceert u veilig met deelnemers?

Een cursus draait op communicatie: bevestigingen, herinneringen, wijzigingen en materiaal. Berichten over data en tijden zijn onschuldig. Berichten met gezondheidsinformatie vragen meer zorg. De AP schrijft over e-mail in de zorg dat het niet verboden is maar dat er veiligere mogelijkheden bestaan; wie toch e-mail gebruikt, moet dat kunnen verantwoorden.

Een praktische regel: houd mails praktisch en vraag deelnemers om gevoelige zaken persoonlijk of via een beveiligd kanaal te bespreken. Stuur deelnemerslijsten niet rond, en zet adressen in een groepsmail niet zichtbaar voor iedereen: gebruik blind kopie of een mailsysteem dat dat regelt.

Wat met betalingen en externe diensten?

Voor betalingen gebruikt u meestal een externe partij. Laat het betaalgedeelte door die partij afhandelen en bewaar zelf geen betaalgegevens als dat niet nodig is. Voor agenda's, mailsystemen en formulieren geldt dat de leverancier waarschijnlijk uw verwerker is. Dan zijn afspraken nodig over wat de partij met de gegevens doet en hoe ze beveiligd worden.

De AP beschrijft voor de cloud dat organisaties volledig verantwoordelijk blijven voor de gegevens die zij verwerken, ook als een leverancier de techniek levert. Vraag uw leverancier waar gegevens staan, wie er bij kan en wat er gebeurt bij een incident. Leg afspraken vast.

En toegankelijkheid?

Een cursuswebsite moet voor iedereen bruikbaar zijn, ook voor mensen met een beperking of die moeite hebben met lezen, en voor ouders die snel iets op hun telefoon willen regelen. DigiToegankelijk legt uit dat toegankelijke websites en apps door iedereen kunnen worden gebruikt, en dat overheidsorganisaties hun sites en apps toegankelijk moeten maken en houden. Voor private aanbieders kan de situatie anders zijn, maar goed ontwerp is hetzelfde: duidelijke koppen, voldoende contrast, formulieren met labels en een inschrijfproces dat niet vastloopt.

Voor een inschrijving betekent dat bijvoorbeeld: een formulier dat met toetsenbord te bedienen is, duidelijke foutmeldingen en een bevestiging die helder maakt dat de inschrijving is gelukt. Zie websites en webapps.

Hoe legt u uw privacybeleid uit?

Mensen hebben recht op duidelijke informatie over wat u met hun gegevens doet. Schrijf een korte, begrijpelijke privacyverklaring: welke gegevens u vraagt, waarom, hoe lang u ze bewaart, met wie u ze deelt en hoe mensen hun rechten kunnen uitoefenen. Zet een link ernaar bij het inschrijfformulier. Vermijd juridisch jargon.

Houd ook bij welke meetinstrumenten, kaarten of video's van derden u op uw website laadt. Die kunnen gegevens van bezoekers verzamelen. Laat een jurist beoordelen of u daarvoor toestemming moet vragen.

Waar begint u?

Maak een overzicht: welke gegevens vraagt u, waar staan ze, wie kan erbij en hoe lang bewaart u ze? Kijk daarna naar uw website en formulieren en schrap wat u niet nodig hebt. Voor de praktische kant van een project leest u digitaal verbeteren voor cursusaanbieders. Voor het bredere beeld is digitale gegevensuitwisseling in de zorg een goede aanvulling, en uw sector staat op zwangerschaps- en ouderschapscursussen.

Wat is voor een deelnemer prettig om te weten?

Mensen die zich inschrijven, willen weten wat er met hun gegevens gebeurt. Zeg dat eerlijk en kort: u gebruikt hun gegevens voor de cursus, u deelt ze niet zonder reden en u bewaart ze niet langer dan nodig. Dat schept vertrouwen, en vertrouwen is in uw sector een belangrijk onderdeel van uw aanbod.

Geef deelnemers ook de ruimte om vragen te stellen over hun gegevens, en weet hoe u reageert op een verzoek om inzage of verwijdering. Dat zijn rechten die mensen hebben, en het is verstandig om daar vooraf over na te denken.

Tot slot

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch, medisch of financieel advies. Wat voor uw organisatie geldt, hangt af van uw situatie. Raadpleeg een jurist. Wilt u vrijblijvend kennismaken? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Is een uitgerekende datum een bijzonder persoonsgegeven?

Dat hangt af van de situatie. Gegevens over gezondheid zijn volgens de AP bijzonder. Een uitgerekende datum zegt iets over een zwangerschap en kan daaronder vallen. Wees voorzichtig en vraag bij twijfel een jurist.

Mag ik een deelnemerslijst met alle e-mailadressen rondsturen?

Beter van niet. Adressen delen met andere deelnemers is persoonsgegevens verstrekken zonder reden. Gebruik blinde kopie of een mailsysteem dat adressen verborgen houdt, en deel alleen wat nodig is.

Heb ik toestemming nodig voor gezondheidsinformatie bij inschrijving?

Als u gezondheidsinformatie vraagt, is volgens de AP uitdrukkelijke toestemming een van de uitzonderingen op het verbod, met strenge eisen. Vraag zulke informatie alleen als u die echt nodig hebt, en laat u adviseren.

Moet mijn cursuswebsite toegankelijk zijn?

Voor overheidsorganisaties is dat verplicht, zegt DigiToegankelijk. Voor private aanbieders kan de situatie anders zijn. Toegankelijkheid is in elk geval goed ontwerp en helpt alle ouders, ook op een telefoon.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.