In het kort

  • Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens en daarom extra beschermd.
  • Voor zorgaanbieders vraagt de regelgeving om een veilig en zorgvuldig gebruik van systemen, met veilige uitwisseling en logging.
  • Een contactformulier of aanmeldroute op uw website kan gezondheidsgegevens bevatten. Dan is zorgvuldig ontwerp nodig.
  • Wat precies voor uw kliniek geldt, hangt af van uw situatie. Laat dat toetsen door een deskundige.

Waarom zijn gezondheidsgegevens extra beschermd?

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) legt uit dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Deze gegevens zijn extra beschermd. Ze komen vaak in een medisch dossier te staan, en organisaties moeten daar goed mee omgaan. In de wet staat aan welke regels zij zich moeten houden.

Voor een zelfstandig behandelcentrum is dat dagelijkse praktijk: elke verwijzing, intake en nazorgvraag raakt gezondheid. Meer over de sector en hoe die is georganiseerd leest u in zelfstandig behandelcentrum: wat is het en hoe werkt het en op de pagina Zelfstandige behandelcentra en klinieken.

Welke eisen gelden voor informatiebeveiliging?

De AVG vraagt om passende technische en organisatorische maatregelen om persoonsgegevens te beschermen. Voor zorgaanbieders komt daar het Besluit elektronische gegevensverwerking door zorgaanbieders bij. Dat bepaalt dat een zorgaanbieder zorgt voor een veilig en zorgvuldig gebruik van zijn systemen. In gewone woorden gaat het om:

  • Toegang: alleen wie bevoegd is, kan bij gegevens.
  • Veilige uitwisseling: gegevens gaan veilig tussen partijen.
  • Logging: het vastleggen van acties op elektronische patiëntdossiers.

Waar het om gaat: kunt u laten zien dat u informatiebeveiliging serieus en aantoonbaar regelt? Welke eisen precies voor uw kliniek gelden, hangt af van uw situatie.

Wat betekent dit voor een website?

Een informatieve website zonder formulieren verwerkt weinig persoonsgegevens. Zodra er iets wordt ingevuld, verandert dat. Denk aan:

  • een contactformulier waarin iemand schrijft waarvoor hij komt;
  • een aanmeldformulier voor een behandeling of consult;
  • een afsprakenmodule met herinneringen per e-mail of sms;
  • een portaal waarin patiënten uitslagen of documenten zien.

In al deze gevallen kunnen gezondheidsgegevens meereizen. Daarom is het verstandig vooraf te bepalen welke gegevens u werkelijk nodig heeft, waar ze terechtkomen en wie er toegang toe heeft. Wat u niet vraagt, hoeft u ook niet te beveiligen.

Hoe ontwerpt u een formulier dat zo min mogelijk vraagt?

Begin bij het doel van het formulier. Vaak volstaat een korte vraag en een terugbelverzoek, waarna het gesprek verder gaat via een veiliger kanaal. Praktische keuzes:

  • vraag alleen wat nodig is om de volgende stap te zetten;
  • zet een duidelijke tekst bij het formulier over wat u met de gegevens doet;
  • vraag patiënten geen medische details in een open tekstveld als dat niet hoeft;
  • kies een veilige route voor de gegevens na het versturen, niet alleen een gewone e-mail;
  • bepaal hoe lang gegevens worden bewaard en wie ze mag inzien.

Wat toegestaan is en op welke grondslag, hangt af van uw situatie. Dat is een juridische vraag waarvoor u uw functionaris voor gegevensbescherming, uw jurist of de AP kunt raadplegen.

Wat is communiceren via een patiëntportaal anders dan e-mail?

Gewone e-mail is niet gemaakt voor vertrouwelijke gezondheidsinformatie. Een portaal kan veiliger zijn omdat de patiënt inlogt en de informatie binnen een afgeschermde omgeving blijft. Dat vraagt wel goede keuzes bij inloggen, rechten en logging. Onder logging verstaan we het vastleggen van acties op elektronische patiëntdossiers. Bij een portaal dat dossierinformatie toont is het dus de moeite waard na te gaan wat vastgelegd moet worden.

Hoe die keuzes uitpakken, leest u terug in een website of portaal laten maken voor een zbc.

Wie in uw team is hier verantwoordelijk voor?

Privacy en informatiebeveiliging horen niet bij één persoon alleen. Behandelaars, de balie, de planning, het management en de ICT-beheerder hebben elk een rol. Spreek af wie beslist over nieuwe formulieren of koppelingen, wie het overzicht houdt van de systemen waarin gegevens staan, en hoe medewerkers incidenten melden. Wie dit vooraf regelt, hoeft bij een vraag van een patiënt of toezichthouder niet te zoeken. Voor de uitwerking raadpleegt u uw functionaris voor gegevensbescherming, als u die heeft, of een deskundige.

En digitale toegankelijkheid?

Patiënten van een kliniek zijn heel divers: jong, oud, slechtziend, slechthorend of niet digitaal vaardig. Een toegankelijke website werkt voor iedereen beter. DigiToegankelijk, het programma voor de digitale overheid, zegt het zo: als websites en apps toegankelijk zijn, kan echt iedereen ze gebruiken. De wet voor digitale toegankelijkheid richt zich daar op overheidsorganisaties. Of en hoe wetgeving voor uw kliniek geldt, hangt af van uw situatie, bijvoorbeeld van de aard van uw organisatie en uw diensten.

Los van de wettelijke vraag is het gangbaar om de internationale richtlijnen voor webtoegankelijkheid (WCAG) als uitgangspunt te nemen. DigiToegankelijk meldt dat er een nieuwe versie van de Europese norm EN 301 549 aankomt, met een update naar WCAG 2.2. Praktisch betekent dit: voldoende contrast, bruikbaar met toetsenbord, duidelijke labels bij formulieren en begrijpelijke taal.

Welke afspraken maakt u met leveranciers?

Een zbc werkt vaak met meerdere partijen: een dossiersysteem, een planningspakket, een hostingpartij en een ontwikkelaar. Dat maakt de keten van verantwoordelijkheden belangrijk. Vragen om te stellen:

  • Welke persoonsgegevens verwerkt deze partij, en waar?
  • Hoe is toegang geregeld en wat wordt gelogd?
  • Wat gebeurt er bij een storing of incident?
  • Wat gebeurt met de gegevens als de samenwerking stopt?

Leg de antwoorden vast in afspraken. Laat de juridische kant, zoals de vereiste overeenkomsten, door een jurist beoordelen.

Hoe past dit bij de rest van uw organisatie?

Informatiebeveiliging is een organisatiebreed onderwerp, niet alleen een kwestie van techniek. Medewerkers, werkprocessen en systemen horen bij elkaar. Een mooi beveiligd portaal helpt weinig als gebruikersnamen worden gedeeld aan de balie. Bekijk daarom ook uw eigen werkwijze. Ter achtergrond: ons artikel over digitale gegevensuitwisseling in de zorg beschrijft hoe zorgpartijen gegevens delen.

Hoe kan ZORGEMA helpen?

ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Wilt u een bestaande website laten nakijken, kijk dan naar een bestaand platform verbeteren. Een audit laat zien waar formulieren, toegankelijkheid en gegevensstromen verbeterd kunnen worden.

Tot slot

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch, juridisch of financieel advies. Voor beslissingen over privacy en beveiliging raadpleegt u uw functionaris voor gegevensbescherming of een jurist. Wilt u samen kijken naar uw website of formulieren? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Zijn gezondheidsgegevens bijzondere persoonsgegevens?

Ja. De Autoriteit Persoonsgegevens legt uit dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Ze zijn extra beschermd en organisaties moeten er zorgvuldig mee omgaan volgens de regels in de wet.

Welke eisen gelden voor informatiebeveiliging bij een zbc?

De AVG vraagt om passende technische en organisatorische maatregelen. Het Besluit elektronische gegevensverwerking door zorgaanbieders bepaalt dat een zorgaanbieder zorgt voor een veilig en zorgvuldig gebruik van zijn systemen, met onder meer toegangsbeheer, veilige uitwisseling en logging.

Mag een patiënt via mijn website medische vragen stellen?

Technisch kan dat, maar het vraagt zorgvuldige keuzes over welke gegevens u vraagt, hoe ze worden verzonden en wie ze ziet. Wat precies is toegestaan hangt af van uw situatie. Overleg met uw functionaris voor gegevensbescherming of een jurist voordat u een formulier in gebruik neemt.

Moet de website van een kliniek toegankelijk zijn?

Een toegankelijke website is voor alle patiënten beter bruikbaar. De wet voor digitale toegankelijkheid richt zich volgens DigiToegankelijk op overheidsorganisaties. Of regels voor uw kliniek gelden, hangt af van uw situatie. Het WCAG-kader is in elk geval een bruikbaar uitgangspunt.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.