In het kort

  • Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens. Verwerken mag alleen als een uitzondering geldt, zoals zorgverlening binnen een behandelcontract.
  • Wie in de zorg met gezondheidsgegevens werkt, heeft een geheimhoudingsplicht. Delen kan alleen met toestemming of op grond van de wet.
  • Beveiliging is een wettelijke plicht. Het gaat onder meer om toegangsbeheer, logging en versleuteling.
  • Wat voor uw praktijk precies geldt, hangt af van uw situatie. Laat het toetsen door een deskundige.

Waarom is privacy in de verloskunde extra gevoelig?

Een verloskundigenpraktijk weet vaak als eerste dat iemand zwanger is. Daarnaast gaat het om onderzoeken, uitslagen, eerdere zwangerschappen en persoonlijke keuzes. Dat zijn gegevens over gezondheid, en soms ook over iemands levenssituatie. Een zwangere moet erop kunnen vertrouwen dat die gegevens veilig zijn.

Dit artikel gaat over wat dat voor uw digitale kanalen betekent. Voor de achtergrond van het vak leest u Verloskunde in Nederland: zo werkt een verloskundigenpraktijk.

Wat zijn bijzondere persoonsgegevens?

Bijzondere persoonsgegevens zijn volgens de Autoriteit Persoonsgegevens gegevens die zo privacygevoelig zijn dat verwerken een grote impact op iemand kan hebben, zoals gegevens over gezondheid. De AVG verbiedt het verwerken ervan, tenzij een uitzondering geldt.

Voor zorgverleners is een belangrijke uitzondering dat verwerking nodig is om zorg of hulp te verlenen. De AP schrijft dat dit binnen een behandelcontract moet gebeuren, of dat de verwerking in de wet is geregeld. Daarnaast noemt de AP uitdrukkelijke toestemming van de patiënt, als de wet geen grondslag biedt. Welke grondslag voor welke verwerking past, beoordeelt u samen met een deskundige.

Wat is het verschil tussen zorg en overige communicatie?

Niet elk contact met een zwangere is zorg. Een nieuwsbrief, een reactie op sociale media of een vraag over openingstijden valt in een andere categorie dan een gesprek over een uitslag. Voor elk doel is een eigen afweging nodig, en niet elk doel rechtvaardigt hetzelfde gebruik van gegevens.

Een praktisch uitgangspunt is: gebruik gegevens alleen voor het doel waarvoor u ze hebt gekregen. Wilt u ze ook ergens anders voor gebruiken, bijvoorbeeld voor een tevredenheidsonderzoek, bedenk dan vooraf of dat past en of u er toestemming voor nodig hebt.

Geheimhouding en wie mag meekijken

De AP schrijft dat wie in de gezondheidszorg bij de verwerking van gezondheidsgegevens betrokken is, een geheimhoudingsplicht heeft. Die kan voortkomen uit het beroep, de behandelingsovereenkomst, een arbeidsovereenkomst of de wet. Gegevens mogen alleen met toestemming van de patiënt of op grond van de wet aan anderen worden verstrekt en niet door onbevoegden worden ingezien.

In een groepspraktijk met assistentes, verloskundigen en samenwerkende partners betekent dit dat u rollen en rechten bewust inricht. Niet iedereen hoeft alles te zien. Een assistente die afspraken plant, heeft andere gegevens nodig dan de verloskundige die een onderzoek bespreekt.

Wat vraagt beveiliging van gezondheidsgegevens?

Beveiliging van gezondheidsgegevens is een wettelijke plicht, volgens artikel 32 van de AVG. Dat vraagt om passende beveiligingsmaatregelen, afgestemd op de gegevens die u verwerkt en op de risico's. Denk aan toegangsbeheer, versleuteling en het tijdig bijwerken van software.

Ook de communicatie met andere partijen telt mee: gegevens die u elektronisch uitwisselt, moeten veilig worden verstuurd en ontvangen. En logging, het vastleggen van acties op patiëntdossiers, maakt het mogelijk om achteraf te controleren of toegang rechtmatig was. Welke maatregelen op uw praktijk passend zijn, hangt af van wat voor systemen u gebruikt en welke gegevens u verwerkt.

Mag u een zwangere mailen of appen?

De AP schrijft dat het delen van gezondheidsgegevens via e-mail niet verboden is, maar dat er veiligere mogelijkheden zijn. Kiest u toch voor e-mail, dan moet u dat kunnen verantwoorden en moet de e-mail veilig zijn, vanuit een gecontracteerde leverancier.

Bedenk dat gewone berichtendiensten en privé-accounts vaak geen goede keuze zijn voor gegevens over gezondheid. Een beveiligd portaal waarin een zwangere inlogt, is voor gevoelige onderwerpen doorgaans geschikter. U kunt dan volstaan met een melding dat er een bericht klaarstaat, zonder inhoud.

Wat betekent dit voor uw website en aanmeldformulier?

Een website van een praktijk bevat vaak een aanmeldformulier of contactformulier. Vraag alleen wat u echt nodig hebt, zeg waarvoor u het gebruikt en verstuur het over een beveiligde verbinding. Zet niet meer in een formulier dan nodig is voor de eerste stap, en bespreek gevoelige informatie liever tijdens een gesprek.

Let ook op trackers en externe diensten op uw website. Ze kunnen gegevens van bezoekers delen met derden. Laat uw ontwikkelaar of privacyadviseur vastleggen wat er gebeurt, en vermeld dat in uw privacyverklaring.

Is uw website toegankelijk voor iedereen?

Zwangeren verschillen sterk in taalniveau, leeftijd en digitale vaardigheid, en sommigen hebben een beperking. Een toegankelijke website is daarom ook een kwestie van goede zorgverlening. Digitale Overheid schrijft dat de Europese toegankelijkheidswet sinds 28 juni 2025 geldt voor onder meer websites, apps en webshops, met WCAG 2.1 als norm. Of die wet op uw praktijk van toepassing is, hangt af van uw situatie.

Praktisch betekent toegankelijk: leesbare tekst, goede contrasten, formulieren met duidelijke labels, bruikbaar met toetsenbord en schermlezer, en een werkende mobiele weergave. Meer over dit onderwerp vindt u bij websites en webapps.

Wat doet u bij een datalek?

Ook met goede beveiliging kan er iets misgaan, bijvoorbeeld een verkeerd verstuurd bericht of een verloren telefoon. Zorg dat uw praktijk weet wat te doen: wie wordt ingelicht, hoe legt u het vast en wie beoordeelt of melding nodig is. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft hierover informatie op haar website en een meldpunt voor datalekken.

Oefen dit liever vooraf dan tijdens een incident. Een korte afspraak binnen het team, plus een beheerpartij die snel kan meekijken, maakt het verschil.

Hoe pakt u het aan?

Neem de gegevensstromen van uw praktijk eens door, van aanmelding tot nacontrole. Leg voor elke stap vast welke gegevens het zijn, waar ze staan, wie erbij kan en hoe ze beveiligd zijn. Kies voor nieuwe systemen een leverancier die u daarover duidelijke antwoorden geeft. Hoe dat in een traject past, leest u in Digitaal verbeteren voor verloskundigenpraktijken. ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties, ook via backend en integraties. Meer over deze sector staat op verloskunde.

Tot slot

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch of technisch advies. Wat voor uw praktijk geldt, hangt af van uw situatie. Wilt u bespreken wat dit voor uw digitale kanalen betekent? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Mag een verloskundige gezondheidsgegevens verwerken?

Ja, als dat nodig is om zorg te verlenen. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat dit binnen een behandelcontract moet gebeuren of dat de verwerking in de wet is geregeld. Anders kan uitdrukkelijke toestemming nodig zijn.

Wat is een geheimhoudingsplicht in de zorg?

Wie bij de verwerking van gezondheidsgegevens betrokken is, mag deze niet zomaar delen. Volgens de AP mogen gegevens alleen met toestemming van de patiënt of op grond van de wet aan anderen worden verstrekt en niet door onbevoegden worden ingezien.

Wat vraagt beveiliging van gezondheidsgegevens?

Beveiliging is een wettelijke plicht, volgens artikel 32 van de AVG. Dat vraagt om passende beveiligingsmaatregelen, zoals toegangsbeheer, logging en versleuteling. Welke maatregelen passend zijn, hangt af van uw systemen en de gegevens die u verwerkt.

Mag u een zwangere per e-mail gezondheidsgegevens sturen?

De AP zegt dat het niet verboden is, maar dat er veiligere mogelijkheden zijn. Kiest u voor e-mail, dan moet u dit kunnen verantwoorden en moet de e-mail veilig zijn via een gecontracteerde leverancier.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.