In het kort
- Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens. Verwerken is in principe verboden, tenzij een uitzondering geldt.
- Zorgaanbieders moeten gezondheidsgegevens voldoende beveiligen. Daarbij gaat het onder meer om toegangsbeheer, veilige uitwisseling en logging.
- E-mail is niet verboden voor gezondheidsgegevens, maar u moet kunnen verantwoorden waarom u het gebruikt.
- Wat precies voor u geldt, hangt af van uw situatie. Overleg met een privacydeskundige of functionaris gegevensbescherming.
Welke gegevens verwerkt een kraamzorgorganisatie?
Een kraamzorgorganisatie verwerkt namen, adressen, telefoonnummers en e-mailadressen. Daarnaast gaat het om gegevens over de zwangerschap, de bevalling, de gezondheid van moeder en kind en de gezinssituatie. Dat laatste zijn gegevens over gezondheid, en daar gelden strengere regels voor.
Dat maakt de kraamtijd tot een periode waarin uw digitale keuzes ertoe doen. Het gaat om een gezin dat net een kind heeft gekregen en erop vertrouwt dat gegevens veilig zijn. Dit artikel gaat over dat vertrouwen. De zorginhoud komt aan bod in Kraamzorg in Nederland uitgelegd.
Wat zijn bijzondere persoonsgegevens?
Bijzondere persoonsgegevens zijn gegevens die zo privacygevoelig zijn dat verwerken een grote impact op iemand kan hebben. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt gegevens over gezondheid als voorbeeld. Verwerken van zulke gegevens is verboden, tenzij u zich op een uitzondering kunt beroepen.
Voor zorgverleners is een belangrijke uitzondering dat verwerking noodzakelijk is om zorg of hulp te verlenen. De AP schrijft dat de verwerking dan moet plaatsvinden binnen een behandelcontract of dat de verwerking in de wet is geregeld. Een tweede grondslag is uitdrukkelijke toestemming van de patiënt, voor situaties waarin de wet geen grondslag biedt.
Wat verwachten gezinnen van uw omgang met gegevens?
Gezinnen letten er steeds meer op wie hun gegevens ziet. Een korte, begrijpelijke privacyverklaring op uw website is daarom meer dan een formaliteit. Leg uit welke gegevens u verzamelt, waarom, hoe lang u ze bewaart en tot wie men zich kan wenden met vragen of een verzoek.
Schrijf dit in gewone taal en zonder juridisch jargon. Een gezin dat in de laatste weken van de zwangerschap een formulier invult, wil snel weten waar het aan toe is. Laat ook zien wat er gebeurt als iemand een formulier niet wil invullen of liever telefonisch contact heeft.
Wat betekent dat voor een aanmeldformulier?
Een aanmeldformulier op een website is een verwerking van persoonsgegevens. Vraag dus alleen wat u nodig hebt om de aanvraag te behandelen en leg uit waarvoor u het gebruikt. Wat u in een intake aan gezondheidsinformatie vraagt, is een aparte afweging.
De grondslag hangt af van uw situatie en moet door uzelf of uw privacyadviseur worden beoordeeld. Het is goed om dit vooraf vast te leggen. Een goed ontworpen formulier maakt duidelijk welke velden verplicht zijn en welke niet, zonder het gezin te overladen met uitleg.
Geheimhouding en wie mag meekijken
Wie in de gezondheidszorg bij de verwerking van gezondheidsgegevens betrokken is, heeft een geheimhoudingsplicht. De AP schrijft dat deze kan voortkomen uit het beroep, de behandelingsovereenkomst, een arbeidsovereenkomst of de wet. Gegevens mogen alleen met toestemming van de patiënt of op grond van de wet aan anderen worden verstrekt en mogen niet door onbevoegden worden ingezien.
Voor een portaal of planningssysteem betekent dit dat rechten goed ingericht moeten zijn. Een planner heeft andere gegevens nodig dan een kraamverzorgende, en die weer andere dan een verloskundige met wie u samenwerkt. Geef iedereen toegang tot wat nodig is voor de taak.
Welke eisen gelden voor beveiliging?
Goede beveiliging is een wettelijke plicht, volgens artikel 32 van de AVG: u neemt passende technische en organisatorische maatregelen. Volgens de AP is in artikel 3 van het Besluit elektronische gegevensverwerking door zorgaanbieders bepaald dat een zorgaanbieder zorgt voor een veilig en zorgvuldig gebruik van een zorginformatiesysteem en een elektronisch uitwisselingssysteem.
In gewone woorden gaat het om drie dingen: goed geregelde toegang, veilige elektronische communicatie en logging. Bij logging legt u acties op elektronische patiëntdossiers vast, zodat achteraf te controleren is of toegang rechtmatig was.
Of en in welke mate deze eisen voor uw organisatie gelden, hangt af van wat voor systemen u gebruikt. Laat dat toetsen door iemand met kennis van uw situatie.
Mag u gezondheidsgegevens mailen?
Gezondheidsgegevens via e-mail delen is niet verboden, volgens de AP. Er zijn wel voldoende andere, veiligere mogelijkheden om gegevens uit te wisselen met andere zorgaanbieders. Kiest u toch voor e-mail, dan moet u dit goed kunnen verantwoorden en moet de e-mail veilig zijn, vanuit een gecontracteerde leverancier.
Voor gezinnen kan een beveiligd portaal of een app een prettiger en veiliger alternatief zijn. Dan hoeft u gevoelige informatie niet in een gewone mailbox te zetten, en kunt u in uw berichten volstaan met een melding dat er iets klaarstaat.
Hoe lang bewaart u gegevens?
Bewaar gegevens niet langer dan nodig. Voor zorgdossiers kunnen wettelijke bewaartermijnen gelden. Voor gegevens die alleen bij een aanvraag horen, is vaak minder nodig. Of en welke termijn voor u geldt, hangt af van uw situatie en van de gegevens in kwestie.
Zorg dat uw systeem verwijderen of anonimiseren ondersteunt, in plaats van dat u het later met de hand moet doen. Dat is een eis die u vooraf aan een ontwikkelpartner kunt stellen.
Wat betekent cloud voor uw gegevens?
Veel moderne systemen draaien in de cloud. De AP heeft een praktijkgids en een stappenplan over gezondheidsgegevens in de cloud, waarin staat waar u op moet letten. Betrek bij een keuze voor een leverancier altijd uw privacy- en beveiligingsadviseur, en leg afspraken met die leverancier vast.
Is uw website toegankelijk?
Een kraamzorgwebsite moet er ook voor mensen met een beperking te gebruiken zijn. Het gaat om bezoekers die slecht zien, moeite hebben met lezen of een scherm lastig kunnen bedienen. Een zwangere of een kersverse ouder heeft bovendien vaak weinig tijd en aandacht.
De Europese toegankelijkheidswet geldt volgens Digitale Overheid sinds 28 juni 2025 voor onder meer websites, apps en webshops. De norm waaraan wordt getoetst is WCAG 2.1. Of de wet op uw organisatie van toepassing is, hangt af van uw situatie. Los daarvan is een toegankelijke website gewoon goed voor al uw bezoekers.
Wat betekent dit voor een website of portaal?
Vertaald naar uw digitale kanalen helpt het om deze vragen te stellen:
- Welke gegevens vragen wij echt, en waarom?
- Wie mag welke gegevens zien, en wordt dat vastgelegd?
- Welke communicatie gaat via een beveiligd kanaal?
- Is de website bruikbaar voor iedereen, ook op een telefoon?
- Wie beheert het systeem en hoe snel kunnen we handelen bij een incident?
Hoe u dit praktisch regelt, leest u in Kraamzorg digitaal verbeteren. ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Zie ook de dienst Backend en integraties en de pagina over de kraamzorg.
Tot slot
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch of technisch advies. Wat voor uw organisatie geldt, hangt af van uw situatie. Wilt u bespreken wat dit voor uw website of portaal betekent? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Zijn gezondheidsgegevens bijzondere persoonsgegevens?
Ja. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt gegevens over gezondheid als voorbeeld. Verwerken is verboden, tenzij een uitzondering geldt, zoals zorgverlening binnen een behandelcontract, een wettelijke regeling of uitdrukkelijke toestemming.
Welke eisen gelden voor informatiebeveiliging in de zorg?
Volgens artikel 32 van de AVG neemt u passende technische en organisatorische maatregelen. Volgens de AP bepaalt het Besluit elektronische gegevensverwerking door zorgaanbieders dat een zorgaanbieder zorgt voor een veilig en zorgvuldig gebruik van zijn systemen. Bekijk wat voor u geldt.
Mag u gezondheidsgegevens per e-mail versturen?
Volgens de AP is het niet verboden. Er zijn wel veiligere mogelijkheden. Kiest u toch voor e-mail, dan moet u dit kunnen verantwoorden en moet de e-mail via een gecontracteerde leverancier veilig zijn.
Waar toetst men digitale toegankelijkheid aan?
Digitale Overheid noemt WCAG 2.1 als norm bij de Europese toegankelijkheidswet, die sinds 28 juni 2025 geldt voor onder meer websites en apps. Of de wet voor u geldt, hangt af van uw situatie.
