In het kort
- Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens en daarom extra beschermd.
- Wie een vragenlijst of formulier over kinderwens aanbiedt, moet nadenken over welke gegevens hij echt nodig heeft.
- Beveiliging, duidelijke uitleg en toegankelijkheid horen vanaf het begin bij het ontwerp.
- Wat voor uw organisatie precies geldt, hangt af van uw rol en van het soort gegevens.
Waarom is privacy bij kinderwens extra belangrijk?
Gegevens over kinderwens en vruchtbaarheid zijn voor veel mensen zeer persoonlijk. Soms speelt er bovendien iets gevoeligs, zoals problemen bij een eerdere zwangerschap, een erfelijke aandoening of mentale klachten. Straks Zwanger Worden noemt onderwerpen als erfelijke ziektes, problemen bij een vorige zwangerschap en stress, angst en depressie.
Zodra zulke informatie digitaal wordt ingevuld of vastgelegd, is zorgvuldigheid nodig. Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens veilig zijn.
Wat zijn bijzondere persoonsgegevens?
Gegevens over iemands gezondheid zijn zogeheten bijzondere persoonsgegevens, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Dat schrijft de Autoriteit Persoonsgegevens. Deze gegevens zijn extra beschermd. Gezondheidsgegevens komen vaak in een medisch dossier te staan, en organisaties moeten daar goed mee omgaan.
Of de gegevens op uw website of in uw vragenlijst onder deze bescherming vallen, hangt af van wat u vraagt en wat er met de antwoorden gebeurt. Een algemene informatiepagina bevat geen persoonlijke gegevens. Een vragenlijst waarin iemand zijn medicijngebruik of eerdere zwangerschappen invult, kan dat wel doen.
Welke gegevens heeft u echt nodig?
De eerste regel is: vraag niet meer dan nodig. Overweeg bij elke vraag of u het antwoord echt nodig heeft voor het doel. Hoe minder gevoelige gegevens u verzamelt, hoe kleiner het risico en hoe eenvoudiger de naleving.
Een goed voorbeeld is ZwangerWijzer. Volgens Straks Zwanger Worden geeft deze vragenlijst iemand direct informatie en advies, en een overzicht van de eigen antwoorden. Het ontwerp is daarmee gericht op de gebruiker zelf. Of antwoorden ook centraal worden opgeslagen, is een aparte keuze die u als aanbieder bewust moet maken en moet uitleggen.
Hoe legt u uit wat u met gegevens doet?
Leg in gewone taal uit welke gegevens u verzamelt, waarvoor en hoe lang u ze bewaart. Zet die uitleg op het moment dat iemand iets invult, en niet alleen in een lange privacyverklaring. Maak duidelijk wat iemand kan doen als hij vragen heeft of zijn gegevens wil laten verwijderen of inzien.
Of u toestemming moet vragen, hangt af van de wettelijke grondslag. Dat verschilt per situatie. Laat dit beoordelen door een jurist of uw functionaris gegevensbescherming, en schrijf op wat u besluit en waarom.
Hoe beveiligt u een website met persoonlijke gegevens?
De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat zorgorganisaties gegevens goed moeten beveiligen tegen hackers en datalekken. Dat geldt volgens de toezichthouder voor zorgaanbieders; of en hoe dit voor uw organisatie precies geldt, hangt af van uw rol. Die gedachte is voor iedereen verstandig.
Praktische maatregelen zijn onder meer:
- versleutelde verbindingen op de hele website;
- beperkte toegang tot formulierinzendingen, alleen voor wie ze nodig heeft;
- geen gevoelige inhoud in e-mails of berichten, maar een verwijzing naar een beveiligde omgeving;
- regelmatig bijwerken van software en onderdelen;
- een duidelijk proces voor als er toch iets misgaat.
Hoeveel beveiliging past bij een kleine aanbieder?
De Autoriteit Persoonsgegevens controleert de databeveiliging in de zorg en verwacht dat zorgorganisaties gegevens passend beveiligen. Voor een kleine aanbieder van voorlichting hoeft niet elke maatregel in de volle breedte van toepassing te zijn; wat past, hangt af van de gegevens die u verwerkt en de risico's die daarbij horen. Bespreek met uw privacy- en beveiligingsadviseur welke maatregelen voor u relevant zijn.
Wat zegt toegankelijkheid over vertrouwen?
Een website die niet te gebruiken is, wekt geen vertrouwen. DigiToegankelijk schrijft dat websites en apps toegankelijk moeten zijn, zodat echt iedereen ze kan gebruiken. Voor overheidsorganisaties is dat een wettelijke eis. Voor andere organisaties hangt het van de situatie af, maar toegankelijke formulieren met heldere foutmeldingen, voldoende contrast en goed leesbare teksten zijn altijd verstandig.
Ook taal telt. Straks Zwanger Worden biedt materiaal in meerdere talen aan. Denk bij uw eigen doelgroep na over welke talen en welk taalniveau nodig zijn.
Hoe werkt u samen met een ontwikkelpartner?
Maak privacy en beveiliging een vast onderdeel van het gesprek. Vraag hoe gegevens worden opgeslagen, wie toegang heeft, hoe back-ups en updates werken, en welke externe diensten op de website worden gebruikt. Een zorgvuldige partner stelt deze vragen zelf ook.
Over websites, webapps en backends en integraties leest u meer op de dienstenpagina's. Meer over de sector leest u op de pagina kinderwens en preconceptiezorg. Voor een inleiding op het onderwerp leest u preconceptiezorg uitgelegd, en voor praktische stappen digitale voorlichting en zelftests laten maken.
Hoe voorkomt u dat mensen te veel delen?
Een formulier nodigt soms uit tot meer vertellen dan nodig is. Een vrij tekstveld waarin iemand zijn verhaal kwijt kan, kan gevoelige details opleveren die u niet nodig heeft en niet wilt bewaren. Gebruik liever gerichte vragen met keuzeopties, en zet bij een vrij veld een korte waarschuwing dat iemand geen onnodige gegevens hoeft te delen.
Denk ook aan wat er gebeurt met e-mails en meldingen. Een bevestiging hoeft niet te vermelden waarom iemand contact opneemt. Een neutrale tekst met een link naar een beveiligde omgeving beschermt de privacy, ook als een ander het scherm of de inbox ziet.
Hoe lang bewaart u gegevens?
Bewaar gegevens niet langer dan nodig voor het doel waarvoor u ze verzamelde. Spreek vooraf af wie bepaalt wanneer gegevens worden verwijderd en hoe dat gebeurt. Een ontwikkelpartner kan dit technisch inrichten, maar de keuze over de bewaartermijn hoort bij uw organisatie en hangt af van uw situatie en wettelijke verplichtingen.
Wat als gegevens doorgaan naar een zorgverlener?
Soms wil een aanbieder dat iemand na een vragenlijst direct contact krijgt met een verloskundige of huisarts. Dan worden gegevens gedeeld met een andere partij. Maak dan vooraf duidelijk welke gegevens worden gedeeld, met wie en waarom, en laat de gebruiker daar bewust voor kiezen waar dat passend is. Lees ook over digitale gegevensuitwisseling in de zorg voor de achtergrond.
Tot slot
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch, medisch of financieel advies. Wat voor uw organisatie geldt, hangt af van uw situatie. Wilt u erover van gedachten wisselen? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Zijn gegevens over kinderwens gezondheidsgegevens?
Dat hangt af van wat er wordt vastgelegd. Informatie over iemands gezondheid, bijvoorbeeld medicijngebruik of een eerdere zwangerschap, valt onder bijzondere persoonsgegevens volgens de Autoriteit Persoonsgegevens. Laat per vraag beoordelen wat u verzamelt en waarom.
Moet ik toestemming vragen voor een vragenlijst?
Dat hangt af van de wettelijke grondslag voor uw verwerking en verschilt per situatie. Laat dit beoordelen door een jurist of uw functionaris gegevensbescherming. Leg in elk geval in gewone taal uit wat u met de gegevens doet.
Welke maatregelen zijn verstandig bij een website met formulieren?
Denk aan versleutelde verbindingen, beperkte toegang tot inzendingen, geen gevoelige inhoud in e-mails, regelmatige updates en een plan voor incidenten. De Autoriteit Persoonsgegevens benadrukt dat gegevens beveiligd moeten zijn tegen hackers en datalekken.
