In het kort

  • Gegevens over iemands gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens en daarom extra beschermd.
  • Elk formulier, elke e-mail en elk portaal waarin medische informatie staat, vraagt bewuste keuzes over opslag, toegang en beveiliging.
  • De AVG vraagt passende beveiligingsmaatregelen. Wat voor uw praktijk precies geldt, hangt van uw situatie af.
  • Toegankelijkheid hoort bij zorgvuldigheid: een website moet ook bruikbaar zijn voor mensen met een beperking.

Waarom zijn gezondheidsgegevens zo gevoelig?

Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) legt uit dat ze heel privacygevoelig zijn en daarom extra beschermd worden. Ze komen vaak in een medisch dossier te staan en organisaties moeten daar zorgvuldig mee omgaan.

Voor een huisartsenpraktijk is dat dagelijkse praktijk. Het raakt ook de website. Zodra een patiënt via een formulier iets over zijn klachten schrijft, gaat het om gezondheidsgegevens.

Welke onderdelen van een website zijn gevoelig?

Niet elke pagina is gevoelig. Een pagina met openingstijden bevat geen persoonsgegevens. Maar een formulier waarin een patiënt een klacht beschrijft of een recept aanvraagt, doet dat wel.

Let op deze onderdelen:

  • Contactformulieren: wat vragen ze, waar komt het antwoord terecht en wie kan het lezen?
  • Afspraak- en receptaanvragen: deze bevatten naam, geboortedatum en soms medicijngegevens.
  • Statistieken en cookies: meetscripts en externe diensten kunnen gegevens van bezoekers verzamelen. Kies bewust wat u inzet.
  • Externe diensten: kaarten, video's, chatwidgets en formuliertools sturen gegevens vaak naar derden.

Een eenvoudig uitgangspunt: verzamel niet meer dan nodig, en vraag medische details liever niet via een open formulier.

Welke beveiligingsmaatregelen horen bij een praktijk?

Wie gezondheidsgegevens verwerkt, moet die passend beveiligen. Dat volgt uit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Welke maatregelen bij uw praktijk passen, hangt af van de omvang, de systemen die u gebruikt en de risico's die u ziet. Voor de precieze eisen die op uw praktijk van toepassing zijn, raadpleegt u uw beroepsorganisatie of een adviseur informatiebeveiliging.

Voor een website of portaal gaat het onder andere om de volgende vragen: welke gegevens staan waar, wie kan erbij, hoe wordt toegang vastgelegd (logging) en hoe worden incidenten aangepakt? Wie deze vragen beantwoord heeft, heeft een goede basis om verder te kijken.

Mag een praktijk medische gegevens per e-mail sturen?

Gewone e-mail is geen veilig kanaal voor medische gegevens. Berichten kunnen onderweg worden onderschept of per ongeluk bij de verkeerde persoon terechtkomen.

Daarom kiezen veel praktijken voor een beveiligd berichtensysteem of een portaal waarin patiënten inloggen. Dat vraagt wel om duidelijke afspraken: hoe wordt de patiënt herkend, wie leest mee en hoe lang blijven berichten bewaard? Wat voor uw praktijk past, bespreekt u met uw functionaris voor gegevensbescherming of adviseur.

Wat vraagt toestemming en transparantie?

Patiënten moeten weten wat er met hun gegevens gebeurt. Een privacyverklaring op de website beschrijft welke gegevens u verwerkt, waarom, hoe lang en met wie u ze deelt. Schrijf die in gewone taal.

Voor cookies en meetdiensten geldt dat u bezoekers een echte keuze moet geven waar dat nodig is. Welke grondslag bij welke verwerking past, hangt af van de situatie. Een jurist of functionaris gegevensbescherming kan dat beoordelen.

Hoe verhoudt het beroepsgeheim zich tot digitale kanalen?

Naast de privacywetgeving geldt voor zorgverleners het beroepsgeheim. De AP geeft op haar pagina voor zorgverleners aan dat het goed omgaan met gezondheidsgegevens in de wet is geregeld. Gegevens delen met derden, zoals een leverancier van een portaal, vraagt daarom zorgvuldige afspraken.

Maak met leveranciers die toegang kunnen krijgen tot patiëntgegevens afspraken in een verwerkersovereenkomst. Vraag ook waar de gegevens worden opgeslagen en wie er bij kan.

Waarom hoort toegankelijkheid hierbij?

Een veilige website die niet bruikbaar is voor een slechtziende of oudere patiënt, helpt niemand. Toegankelijkheid betekent onder meer voldoende contrast, bruikbaarheid met toetsenbord en voorleessoftware, duidelijke formulieren en begrijpelijke taal. De internationale richtlijnen heten WCAG.

Of voor uw praktijk een wettelijke plicht geldt, hangt af van uw situatie. Los daarvan is het goede zorg om te zorgen dat iedereen uw informatie kan gebruiken.

Wat doet u bij een incident?

Zorg dat u vooraf weet wat u doet bij een datalek, bijvoorbeeld een verkeerd verstuurde e-mail of een gestolen laptop. Wie meldt het, aan wie en hoe worden patiënten geïnformeerd? Een draaiboek voorkomt paniek.

Voor lopende vragen over wet en regels kunt u terecht bij de AP.

Welke afspraken maakt u met leveranciers en medewerkers?

Techniek alleen is niet genoeg. Ook mensen maken fouten: een inlog die wordt gedeeld, een scherm dat open blijft staan of een bijlage die naar het verkeerde adres gaat. Maak daarom heldere afspraken met het team over wie waar bij mag en hoe met patiëntgegevens wordt omgegaan.

Met externe leveranciers legt u vast welke gegevens ze mogen inzien, wat ze ermee mogen doen en wat er gebeurt als de samenwerking stopt. Vraag ook hoe zij updates en beveiligingsproblemen afhandelen. Een website of portaal is nooit af: er komen steeds nieuwe kwetsbaarheden en nieuwe versies van software.

Hoe maakt u het patiënten gemakkelijk veilig te zijn?

Veiligheid werkt alleen als patiënten het ook echt gebruiken. Een inlogproces dat te ingewikkeld is, leidt ertoe dat mensen omwegen zoeken, zoals alsnog bellen of mailen. Zoek daarom naar een balans: sterk genoeg om gegevens te beschermen, eenvoudig genoeg voor ook oudere of minder digitaal vaardige patiënten.

Leg uit waarom u bepaalde stappen vraagt. Een korte, vriendelijke toelichting bij het inloggen of bij een formulier maakt dat mensen begrijpen dat het om hun eigen veiligheid gaat. Test de route met echte patiënten voordat u hem breed uitrolt.

Over de praktijk van het veilig bouwen leest u meer in een website of portaal laten maken voor een huisartsenpraktijk. De basis van de sector staat in huisartsenzorg in Nederland uitgelegd.

Wat doet ZORGEMA?

ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Meer daarover vindt u bij backend en integraties en op de pagina voor huisartsen.

Tot slot

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch, juridisch of financieel advies. Voor uw situatie raadpleegt u een jurist, uw functionaris voor gegevensbescherming of uw beroepsorganisatie. Wilt u met ons verkennen wat een veilige digitale route voor uw praktijk kan zijn? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Zijn gezondheidsgegevens bijzondere persoonsgegevens?

Ja. De Autoriteit Persoonsgegevens beschrijft gezondheidsgegevens als bijzondere persoonsgegevens, omdat ze zeer privacygevoelig zijn en daarom extra worden beschermd. Dat geldt ook voor gegevens die een patiënt via een formulier op uw website invult.

Moet een huisartsenpraktijk gezondheidsgegevens beveiligen?

Ja. De AVG vraagt passende technische en organisatorische maatregelen om persoonsgegevens te beschermen. Wat dat voor uw praktijk precies betekent, hangt af van uw situatie. Vraag uw beroepsorganisatie of een adviseur om advies.

Mag ik patiënten per e-mail medische informatie sturen?

Gewone e-mail is daar doorgaans niet geschikt voor, omdat berichten onderweg kunnen worden onderschept of bij de verkeerde persoon terechtkomen. Veel praktijken kiezen een beveiligd berichtensysteem of portaal. Bespreek uw keuze met uw functionaris voor gegevensbescherming.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.