In het kort

  • Gegevens over gezondheid, zoals over een zwangerschap of een bevalling, zijn bijzondere persoonsgegevens en extra beschermd door de AVG.
  • Ook als zelfstandige begeleider moet u zorgvuldig omgaan met gegevens: weinig verzamelen, veilig bewaren en niet zomaar delen.
  • Of de zorgspecifieke regels voor zorgaanbieders ook voor u gelden, hangt af van uw situatie. Vraag dat na bij een jurist.
  • Een website of formulier met gezondheidsinformatie moet veilig en begrijpelijk zijn.

Welke gegevens verwerkt een doula?

Een begeleider verzamelt uiteenlopende gegevens: naam, contactgegevens, uitgerekende datum, wensen voor de bevalling, soms informatie over gezondheid, eerdere bevallingen of zorgen. Een deel daarvan is gewone persoonsgegevens, een deel gaat over gezondheid.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over iemands gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Daarom zijn ze extra beschermd door de AVG. Zodra een ouder u vertelt over een medische situatie en u dat vastlegt, valt dat daaronder.

Dat geldt ook voor wat u in een e-mail, in een formulier of in uw telefoon met notities bewaart. Voor een algemeen beeld van uw rol leest u doula en geboorteondersteuning uitgelegd. De sector vindt u op de pagina doula en geboorteondersteuning.

Gelden de zorgregels ook voor mij?

Dat is een vraag waarop hier geen algemeen antwoord past. De AP beschrijft de regels voor zorgaanbieders, zoals de verplichte dossiers, de grondslagen en de normen voor informatiebeveiliging. Of u als doula onder die regels valt, hangt af van hoe u werkt en van hoe uw activiteiten juridisch worden gezien.

Wat in elk geval geldt: de AVG is van toepassing op iedereen die persoonsgegevens verwerkt. Dat betekent dat u een goede reden moet hebben om gegevens te verzamelen, dat u ze moet beveiligen en dat mensen rechten hebben, zoals inzage. Voor gezondheidsgegevens zijn de regels strenger.

Laat uzelf door een jurist of door uw beroepsvereniging adviseren over wat voor uw situatie geldt. Neem dit serieus: ouders vertrouwen u gevoelige informatie toe.

Op welke grondslag mag u gegevens verwerken?

De AP schrijft dat het verwerken van gezondheidsgegevens in principe verboden is, met uitzonderingen. Voor zorgverleners is de grondslag meestal te vinden in de wet. Toestemming is vereist als er geen andere grondslag is, en daarvoor gelden strenge eisen: uitdrukkelijke toestemming, vrijwillig en met duidelijke uitleg.

Voor een begeleider die buiten de formele zorg werkt, is uitdrukkelijke toestemming van de ouder vaak de meest voor de hand liggende grondslag voor gezondheidsgegevens. Hoe u dat precies vormgeeft, bespreekt u met een jurist. Leg uit wat u vastlegt, waarom, hoe lang u het bewaart en wie erbij kan, en vraag de toestemming vooraf en schriftelijk.

Hoe communiceert u veilig?

Contact met ouders verloopt snel via WhatsApp, e-mail of telefoon. De AP schrijft dat gezondheidsgegevens delen via e-mail niet verboden is, maar dat veiligere mogelijkheden bestaan; kiest u toch voor e-mail, dan moet u dat kunnen verantwoorden. Dit geldt voor zorgaanbieders, maar de gedachte erachter is voor iedereen bruikbaar: houd gevoelige informatie liever uit gewone berichten.

Praktische afspraken, zoals een tijdstip of een locatie, kunt u rustig via de gebruikelijke kanalen doen. Voor gezondheidsinformatie is een beveiligd kanaal beter. Spreek dit vooraf af met de ouders, zodat zij weten wat u gebruikt en waarom.

Wat vraagt een contactformulier?

Een kennismakingsformulier op uw website is handig, maar vraag niet meer dan nodig: naam, contactgegevens, uitgerekende datum en een korte vraag zijn vaak voldoende. Medische informatie bespreekt u liever in een gesprek.

Zorg dat het formulier via een beveiligde verbinding verzendt, dat berichten niet in een open mailbox belanden en dat u weet waar de gegevens staan. Gebruikt u een externe dienst voor formulieren of agenda's, dan is die partij waarschijnlijk een verwerker en zijn afspraken nodig. Vraag uw leverancier waar gegevens staan en wie erbij kan.

Hoe zit het met foto's en ervaringen op uw website?

Foto's en verhalen van ouders en baby's zijn persoonsgegevens. Plaats ze alleen met duidelijke, schriftelijke toestemming, en maak het mogelijk om die weer in te trekken. Een foto van een bevalling of een verhaal waaruit gezondheidsinformatie blijkt, is extra gevoelig.

Wees ook voorzichtig met reviews. Laat ouders zelf bepalen wat gedeeld wordt, en laat niets blijven staan wat iemand wil laten verwijderen. Dat bouwt vertrouwen op.

En toegankelijkheid?

Een website moet voor iedereen bruikbaar zijn, ook voor mensen met een beperking of die moeite hebben met lezen. DigiToegankelijk legt uit dat toegankelijke websites en apps door iedereen kunnen worden gebruikt. Voor overheidsorganisaties is dat verplicht. Voor een zelfstandige begeleider is het goed ontwerp: duidelijke koppen, voldoende contrast, leesbare teksten en formulieren met labels.

Zie onze dienst websites en webapps en, voor de praktische kant van een project, digitaal verbeteren voor doula's en geboortebegeleiders. Voor de bredere context is ook digitale gegevensuitwisseling in de zorg nuttig.

Wat doet u bij een incident?

Ook zorgvuldige begeleiders kunnen een fout maken: een e-mail naar het verkeerde adres, een verloren telefoon of een gehackt account. Bedenk vooraf wat u dan doet. Wie moet u informeren, en hoe beoordeelt u of het gemeld moet worden? Voor de precieze regels raadpleegt u de AP of een jurist.

Wat is een goede werkwijze voor uw administratie?

Houd uw administratie eenvoudig en bewust. Bewaar alleen wat u nodig hebt voor de begeleiding en voor uw eigen verplichtingen, en verwijder wat u niet meer nodig hebt. Gebruik een apart, beveiligd systeem voor dossiers en niet uw gewone notities of een gedeelde map.

Gebruik sterke wachtwoorden en een tweede inlogstap, vergrendel uw apparaten en wees voorzichtig met openbare wifi. Dit klinkt simpel, maar het zijn precies de maatregelen die in de praktijk het verschil maken. Voor zorgaanbieders verwacht de AP passende beveiligingsmaatregelen. Voor een zelfstandige begeleider ziet dat er kleiner uit, maar de gedachte erachter, risico's beoordelen en maatregelen nemen, is bruikbaar.

Waar kunt u advies krijgen?

De AP publiceert uitleg over gezondheidsgegevens op haar website. Daarnaast kan een jurist met kennis van zorg en privacy helpen, en kan een beroepsvereniging, als u daarbij bent aangesloten, vaak voorbeelden en richtlijnen bieden. Vraag in elk geval om advies voordat u een nieuw formulier of systeem live zet.

Tot slot

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch, medisch of financieel advies. Wat voor uw situatie geldt, hangt af van hoe u werkt. Raadpleeg een jurist. Wilt u vrijblijvend kennismaken? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Zijn gegevens over een zwangerschap bijzondere persoonsgegevens?

Gegevens over iemands gezondheid zijn volgens de Autoriteit Persoonsgegevens bijzondere persoonsgegevens en extra beschermd door de AVG. Of een bepaald gegeven eronder valt, hangt af van wat het over de gezondheid zegt. Wees dus voorzichtig.

Heb ik als doula toestemming nodig om gegevens te bewaren?

Voor gezondheidsgegevens is toestemming volgens de AP vereist als er geen andere grondslag is, met strenge eisen. Wat voor u geldt, hangt af van uw situatie. Laat u adviseren door een jurist en leg toestemming schriftelijk vast.

Mag ik gezondheidsinformatie via WhatsApp of e-mail delen?

De AP schrijft dat e-mail voor zorgaanbieders niet verboden is, maar dat veiligere mogelijkheden bestaan. Houd gevoelige informatie liever uit gewone berichten en gebruik daarvoor een beveiligd kanaal, afgesproken met de ouders.

Mag ik foto's en ervaringen van cliënten op mijn website zetten?

Alleen met duidelijke, schriftelijke toestemming, die iemand kan intrekken. Foto's en verhalen zijn persoonsgegevens en kunnen gezondheidsinformatie bevatten. Wees terughoudend en vraag bij twijfel een jurist.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.