In het kort
- Gegevens over gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens. Bij bekkenklachten gaat het vaak om bijzonder persoonlijke informatie.
- Een zorgaanbieder moet gegevens technisch en organisatorisch beveiligen. De AVG vraagt daarvoor passende beveiligingsmaatregelen.
- Veel verwerking in de zorg heeft een wettelijke grondslag. Voor sommige situaties is toch toestemming nodig.
- Wat precies voor uw praktijk geldt, hangt af van uw situatie. Laat u adviseren door een jurist of functionaris gegevensbescherming.
Waarom is privacy hier extra belangrijk?
Bij bekkenklachten gaat het over onderwerpen waar mensen niet graag over praten: incontinentie, pijn, seksuele problemen, herstel na de bevalling. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat gegevens over gezondheid bijzondere persoonsgegevens zijn, omdat ze heel privacygevoelig zijn. Daarom zijn ze extra beschermd door de AVG.
Voor een praktijk betekent dat dat elk formulier, elke e-mail en elk systeem waarin deze gegevens terechtkomen, onder die regels valt. Ook een contactformulier op de website, waarin iemand een klacht beschrijft, kan gezondheidsgegevens bevatten.
Voor een inleiding op het vak leest u eerst bekken- en zwangerschapsfysiotherapie uitgelegd. De sector zelf vindt u op de pagina bekken- en zwangerschapsfysiotherapie.
Op welke grondslag mag een praktijk gegevens verwerken?
De AP schrijft dat het verwerken van gezondheidsgegevens in principe verboden is, met uitzonderingen. Het mag bijvoorbeeld als dat nodig is om zorg te verlenen binnen een behandelcontract, of als de wet het regelt. De AP noemt als voorbeeld de Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO), waarin staat dat een zorgverlener een dossier moet bijhouden.
Voor de meest voorkomende verwerkingen in de zorg is toestemming volgens de AVG dus niet nodig. Toch zijn er situaties waarin dat wel zo is: de AP noemt toestemming voor het doorbreken van het beroepsgeheim, bijvoorbeeld om gegevens te delen met hulpverleners die niet bij de behandeling betrokken zijn.
Wanneer dit op uw praktijk van toepassing is, hangt af van hoe u werkt. Overleg met een jurist als u twijfelt.
Wat vraagt beveiliging van een praktijk?
Goede beveiliging is een wettelijke plicht. De AP verwijst naar artikel 32 van de AVG: een zorgaanbieder moet passende technische en organisatorische maatregelen nemen om gezondheidsgegevens te beveiligen. Welke maatregelen passend zijn, hangt af van het risico en van de systemen die u gebruikt.
Voor een kleine praktijk betekent dit praktische dingen: sterke wachtwoorden, een tweede inlogstap, een apparaat dat vergrendeld is, een duidelijke regel over wie wat mag inzien en een plan voor als er iets misgaat. Een ontwikkelpartner kan dit in de techniek meenemen, maar de praktijk blijft verantwoordelijk.
Mag u patiënten mailen?
De AP schrijft dat gezondheidsgegevens delen via e-mail niet verboden is, maar dat er veiligere mogelijkheden zijn. Kiest u toch voor e-mail, dan moet u dat kunnen verantwoorden en moet de e-mail veilig zijn, vanuit een gecontracteerde leverancier.
Een beveiligd patiëntportaal is vaak een betere keuze voor berichten met inhoud. Gebruikt u gewone e-mail of sms, houd het dan bij praktische mededelingen zoals een afspraakherinnering, zonder details over de klacht.
Wat betekent dit voor intakeformulieren en oefenmateriaal?
Een online intake kan veel tijd besparen, maar vraagt om zorgvuldigheid. Vraag niet meer dan nodig, en bewaar het niet langer dan nodig. Overweeg of vragen over klachten pas in de afspraak zelf gesteld moeten worden. Zorg dat het formulier versleuteld wordt verzonden en dat de opslag veilig is.
Oefenmateriaal, zoals video's of schema's, bevat zelf meestal geen gezondheidsgegevens. Een gepersonaliseerd oefenprogramma dat aan een patiënt is gekoppeld, kan dat wel doen. Hoe u dat inricht, bespreekt u met uw adviseur.
Wat met cloud en leveranciers?
Veel praktijken gebruiken softwarediensten in de cloud. De AP schrijft dat er voor opslag van gezondheidsgegevens in de cloud geen toestemming van patiënten nodig is, maar dat organisaties volledig verantwoordelijk blijven. De AP heeft een stappenplan en een praktijkgids gepubliceerd. Voor de keten van verwerkers en subverwerkers zijn duidelijke afspraken nodig.
Vraag uw leverancier waar gegevens staan, wie er toegang toe heeft en wat er gebeurt bij een incident. Leg afspraken vast.
En toegankelijkheid?
Een praktijkwebsite moet voor iedereen bruikbaar zijn: ook voor mensen met een visuele beperking of die moeite hebben met lezen. DigiToegankelijk legt uit dat toegankelijke websites en apps door iedereen kunnen worden gebruikt, en dat overheidsorganisaties hun sites en apps toegankelijk moeten maken en houden. Voor private praktijken kan de wettelijke situatie anders zijn, maar het is goede praktijk.
In de praktijk gaat het om duidelijke koppen, voldoende contrast, formulieren met labels en een site die met een toetsenbord te bedienen is. Zie onze dienst websites en webapps.
Waar begint u?
Begin met een overzicht van welke gegevens u verwerkt, waar ze staan en wie er bij kan. Bekijk daarna uw website en formulieren. Voor de praktische kant van een project leest u digitaal verbeteren in de bekkenfysiotherapie. Voor het bredere beeld is digitale gegevensuitwisseling in de zorg nuttig.
Wat vraagt een datalek van u?
Ook met goede maatregelen kan er iets misgaan: een verkeerd verzonden bericht, een verloren laptop, een gehackt account. Zorg dat uw team weet wat te doen en wie te informeren. Leg vast hoe u een incident beoordeelt en wie beslist of het gemeld moet worden. Voor de precieze meldplicht en termijnen raadpleegt u de Autoriteit Persoonsgegevens of een jurist.
Oefen dit ook eens: wie belt wie, en wie heeft toegang tot de logbestanden? Een plan dat op papier bestaat maar nooit is doorgenomen, helpt weinig als het erop aankomt.
Hoe legt u dit uit aan patiënten?
Patiënten vertrouwen u hun persoonlijke gegevens toe. Een korte, begrijpelijke privacyverklaring op uw website laat zien hoe u daarmee omgaat: welke gegevens u vraagt, waarom, hoe lang u ze bewaart en wie erbij kan. Vermijd juridisch jargon en schrijf zoals u het in een gesprek zou zeggen.
Besteed ook aandacht aan cookies en meetinstrumenten op uw website. Houd bij wat u laadt van derden en laat een jurist beoordelen of dat past bij de regels. Hoe minder u verzamelt, hoe eenvoudiger dit wordt.
Tot slot
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch, medisch of financieel advies. Raadpleeg voor uw situatie een jurist of functionaris gegevensbescherming. Wilt u vrijblijvend kennismaken? Plan een kennismaking.
Veelgestelde vragen
Zijn klachten die iemand op een contactformulier schrijft gezondheidsgegevens?
Dat kan. Beschrijft iemand een klacht of aandoening, dan zijn dat gegevens over gezondheid, en die zijn volgens de Autoriteit Persoonsgegevens bijzondere persoonsgegevens. Vraag daarom niet meer dan nodig en beveilig het formulier.
Welke eisen gelden voor de beveiliging van gezondheidsgegevens in mijn praktijk?
Volgens de AP moet u op grond van artikel 32 van de AVG passende technische en organisatorische maatregelen nemen. Wat passend is, hangt af van het risico en van uw systemen. Laat het beoordelen door een jurist of functionaris gegevensbescherming.
Mag ik een afspraakherinnering per e-mail of sms sturen?
Een korte praktische herinnering zonder inhoud over de klacht is veel minder gevoelig dan een bericht met gezondheidsgegevens. De AP waarschuwt dat e-mail met gezondheidsgegevens goed verantwoord en beveiligd moet zijn.
Mag mijn praktijk software in de cloud gebruiken?
Ja, volgens de AP is daarvoor geen toestemming van patiënten nodig, maar de organisatie blijft volledig verantwoordelijk. Maak duidelijke afspraken met de leverancier en leg vast waar gegevens staan en wie erbij kan.
