In het kort

  • Wat iemand aan medicijnen gebruikt, zegt iets over zijn gezondheid. Het zijn bijzondere persoonsgegevens en daarom extra beschermd.
  • Bestelformulieren, herhaalrecepten en meldingen bevatten snel gevoelige gegevens en vragen bewuste keuzes.
  • Beveiliging van gezondheidsgegevens is een wettelijke plicht. Wat dat voor uw apotheek precies vraagt, hangt af van uw situatie.
  • Een toegankelijke website hoort bij zorgvuldigheid: ook ouderen en mensen met een beperking moeten kunnen bestellen.

Waarom zijn medicijngegevens zo gevoelig?

Gegevens over iemands gezondheid zijn bijzondere persoonsgegevens. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) legt uit dat ze heel privacygevoelig zijn en daarom extra worden beschermd. Wie een bepaald medicijn gebruikt, laat vaak meer zien dan hij zou willen: een aandoening, een behandeling of een kwetsbare situatie.

Een apotheek verwerkt daarom dagelijks gevoelige gegevens. Dat geldt voor het apotheeksysteem, maar ook voor alles wat patiënten online doen: een recept aanvragen, een bestelling plaatsen of een bericht sturen.

Welke onderdelen van een apotheekwebsite zijn gevoelig?

Een pagina met openingstijden bevat geen persoonsgegevens. Een formulier waarin een patiënt een herhaalrecept aanvraagt wel. Let op de volgende onderdelen.

  • Bestel- en receptformulieren: deze bevatten naam, geboortedatum en vaak de naam van het medicijn.
  • Accounts en inloggen: een patiëntenomgeving met een overzicht van medicijnen is een portaal en vraagt veilige inlogmethoden.
  • Meldingen: een bericht dat een recept klaarligt kan al iets zeggen over iemands gezondheid.
  • Externe diensten: chatwidgets, meetscripts en formuliertools kunnen gegevens naar derden sturen.
  • Bezorging: adresgegevens in combinatie met medicijnen zijn gevoelig bij verlies of verkeerde bezorging.

Een goed uitgangspunt: vraag niet meer gegevens dan nodig en toon zo min mogelijk gevoelige informatie in meldingen en e-mails.

Wat vraagt beveiliging van een apotheek?

Beveiliging van gezondheidsgegevens is een wettelijke plicht, volgens artikel 32 van de AVG. Dat vraagt om passende beveiligingsmaatregelen, afgestemd op de gegevens die u verwerkt en op de risico's. Wat dat voor uw apotheek precies betekent, hangt af van uw situatie. Uw beroepsorganisatie of een adviseur informatiebeveiliging kan dat beoordelen.

Voor een website of portaal gaat het om vragen als: welke gegevens staan waar, wie kan erbij, hoe wordt toegang vastgelegd en wat doet u bij een incident? Denk aan toegangsbeheer, het vastleggen van wie welke gegevens heeft ingezien, versleuteling en het tijdig installeren van updates.

Het helpt om dit niet als eenmalige klus te zien. Gegevens, medewerkers en systemen veranderen, dus ook de risico's veranderen. Loop daarom regelmatig na wie nog toegang heeft, welke diensten aan uw website gekoppeld zijn en of afspraken met leveranciers nog kloppen.

Mogen meldingen en berichten medicijnnamen bevatten?

Dat is een belangrijke vraag, en het antwoord hangt af van het kanaal. Sms en gewone e-mail zijn niet versleuteld op een manier die voor medische gegevens geschikt is. Een bericht kan bovendien op een vergrendeld scherm verschijnen of bij een ander worden gelezen.

Houd meldingen daarom neutraal: bijvoorbeeld dat er iets klaarligt, zonder de naam van het medicijn. Gedetailleerde informatie hoort in een beveiligde omgeving waar de patiënt eerst inlogt. Welke keuze voor uw apotheek past, bespreekt u met uw functionaris voor gegevensbescherming of adviseur.

Wat vraagt toestemming en transparantie?

Patiënten moeten weten wat er met hun gegevens gebeurt. Een privacyverklaring beschrijft welke gegevens u verwerkt, waarom, hoe lang u ze bewaart en met wie u ze deelt. Schrijf die in gewone taal en maak hem gemakkelijk vindbaar.

Voor cookies en meetdiensten moet u bezoekers waar nodig een echte keuze bieden. Welke grondslag bij welke verwerking past, hangt af van de situatie. Een jurist of functionaris gegevensbescherming kan dat beoordelen.

Welke afspraken maakt u met leveranciers en bezorgers?

Als een externe partij toegang kan krijgen tot patiëntgegevens, bijvoorbeeld de leverancier van een bestelportaal of een bezorgdienst, maakt u daar vooraf afspraken over. Leg vast welke gegevens de partij ziet, wat zij ermee mag doen en hoe lang ze die bewaart. Dat gebeurt doorgaans in een verwerkersovereenkomst.

Vraag ook waar gegevens worden opgeslagen en hoe de leverancier omgaat met beveiligingsupdates. Een portaal is nooit af. Er komen steeds nieuwe versies en nieuwe kwetsbaarheden.

Waarom hoort toegankelijkheid hierbij?

Veel patiënten van een apotheek zijn ouder of hebben een beperking. Een bestelformulier dat niet te gebruiken is met voorleessoftware of een toetsenbord, sluit hen buiten. Toegankelijkheid betekent onder meer voldoende contrast, duidelijke formulieren, bruikbaarheid zonder muis en begrijpelijke taal. De internationale richtlijnen heten WCAG.

Of voor uw apotheek een wettelijke plicht geldt, hangt af van uw situatie. Los daarvan past het bij goede zorg dat iedereen uw website kan gebruiken.

Hoe maakt u veiligheid gemakkelijk voor patiënten?

Veiligheid werkt alleen als patiënten het ook gebruiken. Een inlogproces dat te ingewikkeld is, leidt ertoe dat mensen omwegen zoeken, zoals alsnog bellen of een foto van een recept mailen. Zoek dus een balans: sterk genoeg om gegevens te beschermen, eenvoudig genoeg voor oudere of minder digitaal vaardige patiënten.

Leg kort en vriendelijk uit waarom u een stap vraagt. Test de route met echte patiënten voordat u hem breed uitrolt. En maak afspraken met het eigen team: wie mag welke gegevens inzien, en hoe gaat u om met een scherm dat open blijft staan of een gedeelde inlog?

Wat doet u bij een incident?

Zorg dat u vooraf weet wat u doet bij een datalek, zoals een verkeerd verstuurde e-mail of een bezorging bij de verkeerde persoon. Wie meldt het, aan wie en hoe worden patiënten geïnformeerd? Een kort draaiboek voorkomt paniek. Voor vragen over wet en regels kunt u terecht bij de AP.

Hoe pakt ZORGEMA dit aan?

ZORGEMA adviseert, ontwerpt, bouwt en beheert websites, webapps, mobiele apps, backends en koppelingen voor zorgorganisaties. Meer daarover vindt u bij backend en integraties en op de pagina voor apotheken. De praktische kant staat in een website of bestelportaal laten maken voor een apotheek. De basis van de sector leest u in apotheken in Nederland uitgelegd.

Tot slot

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen medisch, juridisch of financieel advies. Voor uw situatie raadpleegt u een jurist, uw functionaris voor gegevensbescherming of uw beroepsorganisatie. Wilt u verkennen wat een veilige digitale route voor uw apotheek kan zijn? Plan een kennismaking.

Veelgestelde vragen

Zijn medicijngegevens bijzondere persoonsgegevens?

Medicijngegevens zeggen iets over iemands gezondheid. De Autoriteit Persoonsgegevens beschrijft gezondheidsgegevens als bijzondere persoonsgegevens die extra worden beschermd. Daarom vragen bestelformulieren en berichten van een apotheek om zorgvuldige keuzes.

Moet een apotheek haar gegevens beveiligen?

Ja. Beveiliging van gezondheidsgegevens is een wettelijke plicht, volgens artikel 32 van de AVG. Welke maatregelen passend zijn, hangt af van uw situatie en van de gegevens die u verwerkt. Vraag uw beroepsorganisatie of een adviseur om advies.

Mag ik de naam van het medicijn in een sms of e-mail zetten?

Dat is af te raden. Gewone sms en e-mail zijn niet geschikt voor medische gegevens en een bericht kan door anderen worden gelezen. Houd meldingen neutraal en plaats details in een beveiligde omgeving waar de patiënt eerst inlogt.

Bronnen

Redactie ZORGEMA

Redactie. Algemene informatie met bronnen. Geen medisch, juridisch of verzekeringsadvies.